CEmONC
BINCIKE NA MUSAMMAN: CEmONC A NAJERIYA
Fitowa Ta 5
Matsalolin lafiya da ke tasowa a lokacin ciki, haihuwa ko bayan haihuwa na iya jefa rayuwar mace da jaririnta cikin haɗari idan ba a samu kulawar gaggawa ba.
Domin taimaka wa mata da jarirai masu buƙatar irin wannan kulawa, Gwamnatin Tarayya ta tsara shirin Comprehensive Emergency Obstetric and Newborn Care (CEmONC), wanda Hukumar Inshorar Lafiya ta Ƙasa (NHIA) ke da hannu wajen gudanarwa.
Takardar HOPE-PHC Program Operations Manual ta shekarar 2025, a Babi na 12, ta ƙunshi bayanai kan tsarin tantance asibitocin da za su shiga shirin da kuma yadda ake biyan kuɗin ayyukan jinya da suka cancanta.
A wannan fitowa, Alfijir Labarai ya mayar da hankali kan manyan rukunan ayyukan jinya guda shida da aka bayyana a cikin bayanan shirin, domin jama’a su fahimci ma’anarsu da muhimmancinsu.
1. Pre-eclampsia: Hawan jini mai haɗari a lokacin ciki
Pre-eclampsia matsala ce da ke bayyana a lokacin ciki, wadda ke da alaƙa da hawan jini kuma za ta iya shafar wasu gabobin jiki.
Idan ba a gano ta kuma ba a kula da ita da wuri ba, tana iya haifar da matsaloli masu tsanani ga uwa da jariri. Alamomin gargaɗi na iya haɗawa da matsanancin ciwon kai, matsalar gani da zafi a saman ciki. Sai dai wasu mata na iya samun matsalar ba tare da alamomi bayyanannu ba.
Duba lafiyar mai ciki akai-akai na taimakawa wajen gano matsalar. Idan aka gano ta, ma’aikatan lafiya za su tantance tsananinta da irin kulawar da ake buƙata.
2. Eclampsia: Farfaɗiya mai alaƙa da matsalar ciki
Eclampsia na faruwa ne idan mace mai ciki ko wadda ta haihu ta samu farfaɗiya da ke da alaƙa da matsalar pre-eclampsia.
Wannan gaggawar lafiya ce da ke iya jefa rayuwar uwa da jariri cikin haɗari. Tana buƙatar kulawar ƙwararrun ma’aikatan lafiya cikin gaggawa.
Idan mace mai ciki ko wadda ta haihu ta fara farfaɗiya, ya kamata a nemi taimakon gaggawa nan take.
3. Obstructed labour: Toshewar hanyar haihuwa
Obstructed labour na faruwa idan haihuwa ta kasa ci gaba saboda cikas da ya hana jariri wucewa ta hanyar haihuwa.
Idan ba a magance matsalar cikin lokaci ba, tana iya jawo mummunan rauni ga uwa da jariri. Saboda haka, gano cikas ɗin da wuri da samun kulawar ƙwararru na da muhimmanci. A wasu yanayi, ana iya buƙatar tiyatar haihuwa.
4. Caesarean section: Tiyatar haihuwa
Tiyatar haihuwa hanya ce ta fitar da jariri ta hanyar tiyata maimakon haihuwa ta farji.
Ana iya buƙatar ta idan haihuwa ta samu cikas ko kuma ci gaba da haihuwar ta hanyar farji zai jefa uwa ko jariri cikin haɗari.
Samun ƙwararrun likitoci, kayan aikin tiyata da kulawa bayan tiyata na taimakawa wajen rage haɗarin matsaloli.
5. Kulawar jarirai masu matsalolin numfashi, sepsis, jaundice ko haihuwa kafin lokaci
Jarirai na iya fuskantar matsalolin lafiya bayan haihuwa waɗanda ke buƙatar kulawa ta musamman.
Matsalolin sun haɗa da:
– Matsalar numfashi: Jariri na iya kasa fara numfashi yadda ya kamata ko kuma ya samu wahalar numfashi, wanda zai iya buƙatar taimakon gaggawa.
– Sepsis: Mummunar kamuwa da cuta da za ta iya bazuwa a jikin jariri kuma ta zama barazana ga rayuwarsa.
– Jaundice: Rawayar fata da idanun jariri sakamakon taruwar bilirubin a jiki. Wasu nau’o’i na iya zama masu haɗari idan ba a kula da su yadda ya kamata ba.
– Haihuwa kafin lokaci: Jaririn da aka haifa kafin cikar makonni 37 na ciki na iya buƙatar kulawa ta musamman, taimakon numfashi ko taimakon ciyarwa.
Ba duk jariran da suka samu waɗannan matsaloli ne suke buƙatar kulawa iri ɗaya ba. Ma’aikatan lafiya ne za su tantance yanayin jariri da matakan jinyar da suka dace.
6. Puerperal sepsis: Mummunar kamuwa da cuta bayan haihuwa
Puerperal sepsis na nufin kamuwa da cuta mai tsanani bayan haihuwa, wadda za ta iya bazuwa a jiki idan ba a gano ta kuma ba a yi maganinta da wuri ba.
Zazzabi, jin sanyi, ciwon ciki da fitar ruwa mai wari na iya zama alamomin gargaɗi. Amma alamomin kaɗai ba su isa su tabbatar da cutar ba.
Mace da ta samu alamomin da ke nuna yiwuwar kamuwa da cuta bayan haihuwa ya kamata ta nemi kulawar likita cikin gaggawa.
Me waɗannan rukunan shida suke nufi ga jama’a?
Waɗannan rukunan sun shafi matsalolin lafiya da za su iya buƙatar kulawar gaggawa. Kasancewarsu cikin tsarin CEmONC yana nuna muhimmancin samun kulawar da ta dace a lokacin da ake buƙatarta.
Sai dai akwai bambanci tsakanin kasancewar wata matsala a cikin tsarin shirin da tabbatar da cewa duk wani magani, gwaji, kayan aiki ko zaman asibiti da ya shafe ta ana biya a kowane yanayi.
Cancantar mara lafiya, matsayin asibitin da ƙa’idojin shirin na iya shafar yadda ake ɗaukar nauyin kuɗin kulawa. Saboda haka, ya zama wajibi a samu cikakken bayani daga NHIA kan ayyukan da aka rufe, iyakar tallafin da kuma yanayin da asibiti zai iya neman kuɗi daga mara lafiya.
Abin da Alfijir Labarai ke nema daga NHIA
Domin tabbatar da cikakken bayani ga jama’a, Alfijir Labarai na neman hukumar ta fayyace:
1. Cikakken jerin ayyukan jinya da magunguna da ake biya ƙarƙashin kowane rukuni cikin shida.
2. Waɗanne mata da jarirai ne suka cancanci tallafin, da takardun ko matakan da ake buƙata.
3. Ko shirin yana ɗaukar nauyin gwaje-gwaje, magunguna, kayan aikin tiyata, jini, kwanciya a asibiti da kulawar jarirai, da kuma ko akwai iyaka ko keɓancewa.
4. A waɗanne yanayi ne asibitin da ke cikin shirin zai iya neman kuɗi daga mara lafiya?
5. Wace hanya ce mara lafiya zai bi wajen kai ƙara idan yana zargin an karɓi kuɗin hidimar da shirin ya rufe?
6. Waɗanne asibitoci ne a Kano suke da sahihiyar amincewar NHIA kuma suke aiki a ƙarƙashin shirin a halin yanzu?
Sanin waɗannan rukunan ayyukan jinya na taimaka wa jama’a su fahimci irin matsalolin da shirin CEmONC ya mayar da hankali a kansu. Amma domin a fahimci haƙƙin mara lafiya da ainihin ayyukan da ake biya, ana buƙatar cikakken tsarin shirin da bayanin hukuma daga NHIA.
Alfijir Labarai zai ci gaba da binciken yadda ake aiwatar da shirin a Najeriya da Kano, tare da neman bayanai daga hukumomin da abin ya shafa da kuma ba su damar yin bayani.
Manufarmu ita ce samar da sahihin bayani da zai taimaka wa jama’a su fahimci tsarin kulawar lafiya ba tare da ɗaukar zargi a matsayin tabbataccen laifi ba.
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
Tushen bincike: HOPE-PHC Program Operations Manual, 2025, Babi na 12. Ana buƙatar tabbatar da cikakken kunshin ayyukan CEmONC da ƙa’idojin biyan kuɗi daga NHIA kafin a yi ikirarin cewa kowane magani ko hidima kyauta ce a kowane yanayi.
📢 KU BI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services