ARBAUNA HADITH — HADISI NA 5 BIN SUNNAH DA GUJE WA BIDI’A A CIKIN ADDINI

IMG 093646 011126 1793522222276

Bismillahir Rahmanir Rahim.

Godiya ta tabbata ga Allah Maɗaukakin Sarki. Tsira da amincin Allah su tabbata ga Annabi Muhammad ﷺ, da iyalansa, Sahabbansa da duk waɗanda suka bi tafarkinsa da kyautatawa har zuwa ranar sakamako.

A wannan fitowa ta biyar ta jerin darussan Arba’una Hadith, za mu yi nazari kan wani muhimmin hadisi da ya kafa ƙa’ida wajen tantance ayyukan da ake dangantawa da addinin Musulunci.

Hadisin yana koya mana muhimmancin bin Alƙur’ani da ingantacciyar Sunnah, da kuma guje wa shigar da abin da bai da tushe cikin addini a matsayin ibada ko koyarwar Shari’a.

Haka kuma, yana buƙatar mu bambanta tsakanin ƙirƙirar ibada a cikin addini da amfani da sabbin hanyoyi wajen gudanar da al’amuran rayuwa. Wannan bambanci yana da muhimmanci domin kada a yi wa addini ƙarin abin da bai cikinsa, ko kuma a yi wa Musulmi hukunci ba tare da ilimi ba.

1. MATANIN HADISI DA LARABCI

عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أُمِّ عَبْدِ اللَّهِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ:

«مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ»

وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ:

«مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ»

2. FASSARAR HADISI DA HAUSA

Ummul Mu’uminina A’isha (RA) ta ruwaito cewa Manzon Allah ﷺ ya ce:

“Duk wanda ya ƙirƙiro wani abu a cikin wannan al’amari namu (wato addinin Musulunci) wanda ba ya cikinsa, to za a mayar masa da shi.”

A wata ruwaya ta Sahih Muslim kuma, Annabi ﷺ ya ce:

“Duk wanda ya aikata wani aiki wanda bai dace da koyarwarmu ba, to za a mayar masa da shi.”

Ma’anar “za a mayar masa da shi” ita ce aikin ba abin karɓa ba ne idan ya saɓa wa koyarwar Shari’a ta fuskar da hadisin yake magana a kai.

Madogara: Sahihul Bukhari, Hadisi na 2697; Sahih Muslim, Hadisi na 1718. Hadisin sahihi ne. Lambar hadisi na iya bambanta gwargwadon tsarin bugu.

3. WACE CE MAI RIWAYAR HADISIN?

Mai riwayar wannan hadisi ita ce A’isha bint Abubakar (RA), matar Manzon Allah ﷺ kuma ɗaya daga cikin fitattun malamai a cikin Sahabbai.

Ta shahara wajen riwayar hadisai da koyar da Musulmi al’amuran addini. Riwayoyinta sun taimaka wajen isar da muhimman bayanai game da rayuwar Annabi ﷺ, ibadunsa da koyarwarsa.

4. BAYANIN MA’ANAR HADISI

A. Bin koyarwar Annabi ﷺ shi ne ginshiƙi wajen gudanar da ibada

Hadisin yana nuna cewa ba a ƙirƙirar ibada bisa son rai ko tunanin mutum kawai. Ayyukan ibada suna buƙatar tushe daga Alƙur’ani da Sunnah, ko kuma hujjar Shari’a da ta dace da ƙa’idojin malamai.

Saboda haka, idan mutum yana son kusantar Allah ta hanyar wani aikin ibada, ya kamata ya binciki hujjar wannan aikin da yadda ake gudanar da shi.

B. Kyakkyawar niyya tana da muhimmanci, amma dole ne aiki ya dace da Shari’a

A hadisi na farko na wannan jerin mun koyi cewa ayyuka suna da alaƙa da niyya. A wannan hadisin kuma, muna koyon muhimmancin dacewar aikin da koyarwar addini.

Wato, kyakkyawar niyya tana da muhimmanci, amma ba ta maye gurbin bin Shari’a.

Mutum na iya yin wani aiki da kyakkyawar niyya, amma idan ya jingina wa addini wani nau’in ibada da ba shi da ingantacciyar hujja, niyyarsa kaɗai ba ta tabbatar da cewa aikin ya zama ingantaccen ibada ba.

C. Mene ne bidi’a ta addini?

A mahangar wannan hadisi, ana magana ne kan shigar da wani abu cikin addini a matsayin ibada ko koyarwar Shari’a ba tare da ingantacciyar hujjar da ta tabbatar da shi ba.

Sai dai, tantance ko wani aiki ya shiga wannan ma’ana yana buƙatar ilimi da binciken hujjojin Shari’a. Ba daidai ba ne a kira wani aiki bidi’a kawai saboda mutum bai saba ganinsa ba, ko kuma saboda an fara amfani da wata hanya a zamanin baya.

D. Ba duk wani sabon abu ne bidi’a ta addini ba

Duniya tana samun sabbin fasahohi da hanyoyin gudanar da al’amura. Misali, amfani da lasifika, wayar hannu, yanar gizo da na’urorin rikodin sauti wajen koyar da addini ko isar da saƙo hanyoyi ne na zamani.

Ƙirƙirar waɗannan kayan aiki ba ta zama bidi’a ta addini kai tsaye ba. Muhimmin abu shi ne yadda ake amfani da su da kuma ko aikin da ake yi ta hanyarsu ya dace da Shari’a.

Haka kuma, amfani da sabuwar hanya wajen gudanar da wani aikin ibada ba yana nufin an ƙirƙiri sabon nau’in ibada ba kai tsaye. Ana buƙatar a binciki ainihin aikin, manufarsa da hujjojinsa kafin a yanke hukunci.

E. A guji zargin Musulmi ba tare da ilimi ba

Wannan hadisi ba ya ba kowane mutum izinin zargin wani Musulmi da bidi’a ko ɓata masa suna ba tare da bincike ba.

A wasu mas’alolin addini, malamai na iya samun bambancin fahimta dangane da hujjoji ko yadda ake amfani da su. Saboda haka, ya kamata a nemi bayanin malamai amintattu, a fahimci hujjojin da ake gabatarwa, sannan a yi magana cikin hikima da adalci.

Hukunci kan wani aiki da hukunci kan wanda ya aikata shi abubuwa ne da ya kamata a bambanta. Sanin cikakken yanayin mutum da abin da ya fahimta yana da muhimmanci wajen yin hukunci cikin adalci.

5. HUJJOJI DAGA ALƘUR’ANI

Hujja ta farko: Bin umarnin Manzon Allah ﷺ

Allah Maɗaukakin Sarki Ya ce:

﴿وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا﴾

Ma’ana:

“Abin da Manzo ya ba ku, ku karɓe shi; abin da kuma ya hana ku, ku hanu.”

Suratul Hashr, aya ta 7.

Ayoyin da wannan sashe ya fito daga cikinsu suna magana ne kan rabon dukiyar da aka samu ba tare da yaƙi ba. A cikin wannan mahallin ne aya ta ƙunshi umarnin karɓar abin da Manzo ﷺ ya bayar da nisantar abin da ya hana.

Wannan ɓangaren ayar kuma yana daga cikin hujjojin da ake amfani da su wajen bayyana muhimmancin bin umarnin Manzon Allah ﷺ.

Hujja ta biyu: Bin Annabi ﷺ alama ce ta ƙaunar Allah

Allah Maɗaukakin Sarki Ya ce:

﴿قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ﴾

Ma’ana:

“Ka ce: Idan kun kasance kuna son Allah, to ku bi ni, Allah Ya so ku, Ya gafarta muku zunubanku.”

Suratu Ali Imran, aya ta 31.

Wannan aya tana nuna muhimmancin bin Manzon Allah ﷺ wajen tabbatar da gaskiyar ƙaunar Allah.

6. DARUSSAN DA MUKA KOYA DAGA HADISIN

1. Bin Alƙur’ani da ingantacciyar Sunnah yana da muhimmanci wajen gudanar da addini.
2. Kyakkyawar niyya tana da muhimmanci, amma dole ne aikin ibada ya dace da koyarwar Shari’a.
3. Bai kamata a jingina magana ko aiki ga Annabi ﷺ ba tare da tabbatar da ingancinsa ba.
4. Ya kamata Musulmi ya nemi ilimi kafin ya yanke hukunci kan wani aikin ibada.
5. Ba duk wani sabon abu da aka ƙirƙiro a rayuwa ne bidi’a ta addini ba.
6. Sabbin hanyoyin amfani da fasaha wajen koyarwa ko isar da saƙo ba sa zama bidi’a ta addini kai tsaye.
7. Ya kamata a guji zargin wasu Musulmi da bidi’a ba tare da binciken hujjoji da fahimtar mas’alar ba.
8. Nasiha a cikin addini ta kasance cikin ilimi, hikima da kyakkyawar mu’amala.
9. Fahimtar hadisi tana buƙatar sanin lafazinsa da mahallin da aka yi bayaninsa.
10. Ya kamata Musulmi ya binciki ingancin bayanan addini kafin ya yaɗa su ga jama’a.

7. SAƘON DA YA KAMATA MU RIƘE

Ya kai ɗan’uwa Musulmi, idan kana son kusantar Allah ta hanyar ibada, ka nemi sanin abin da Allah Ya shar’anta da abin da ManzonSa ﷺ ya koyar.

Kada ka dogara da kyakkyawar niyya kawai, kuma kada ka jingina wani abu ga addini ba tare da hujja ba.

A lokaci guda, kada ka yi gaggawar zargin wani Musulmi da bidi’a saboda kawai ka ga yana gudanar da wani aiki da ba ka sani ba. Ka binciki hujjoji, ka tambayi malamai amintattu, sannan ka yi magana cikin adalci.

Kiyaye sahihancin addini yana buƙatar ilimi, gaskiya, haƙuri da hikima.

8. ADDU’A

Ya Allah, Ka azurta mu da ilimi mai amfani, Ka fahimtar da mu addininmu, Ka ba mu ikon bin Alƙur’ani da ingantacciyar Sunnah.

Ya Allah, Ka tsare mu daga jingina abin da ba mu sani ba gare Ka ko ga ManzonKa ﷺ.

Ya Allah, Ka gyara zukatanmu da ayyukanmu, Ka ba mu hikimar fahimtar nassoshin addini, Ka kuma sa mu zama masu gaskiya, adalci da kyakkyawar mu’amala.

Ya Allah, Ka kare mu daga jahilci, son rai da yaɗa bayanan addini ba tare da tantancewa ba.

Amin, ya Rabbal Alamin.

9. MADOGARORI

1. Al-Imam An-Nawawi — Al-Arba’una An-Nawawiyyah, Hadisi na 5.
2. Sahihul Bukhari, Hadisi na 2697.
3. Sahih Muslim, Hadisi na 1718.
4. Alƙur’ani Mai Girma — Suratul Hashr, aya ta 7.
5. Alƙur’ani Mai Girma — Suratu Ali Imran, aya ta 31.

10. KAMMALAWA

Hadisi na biyar yana koya mana cewa ayyukan da ake dangantawa da addinin Musulunci dole ne su dace da koyarwar Allah da Manzonsa ﷺ.

Yana kuma tunatar da mu cewa neman ilimi, binciken hujjoji da guje wa gaggawar yanke hukunci suna da muhimmanci wajen kiyaye sahihancin addini da kyakkyawar mu’amala tsakanin Musulmi.

Allah Ya ba mu ikon fahimtar wannan hadisi, mu yi aiki da shi, kuma Ya sa mu kasance masu bin gaskiya cikin ilimi, hikima da adalci.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *