ARBA’UNA HADITH NA IMAM NAWAWI (RA) HADISI NA 12 DAGA CIKIN KYAWUN MUSULUNCIN MUTUM, YA BAR ABIN DA BAI SHAFE SHI BA

IMG 083525 081126 1794123368460

Taken darasi: Muhimmancin kiyaye lokaci, harshe da mutunci, da barin abubuwan da ba su da amfani.

ALFIJIR LABARAI | ILIMI, TUNATARWA DA AIWATARWA

GABATARWA

Musulunci addini ne da yake koyar da kyawawan ɗabi’u, gaskiya, amana da kiyaye haƙƙin mutane. Daga cikin abubuwan da suke nuna kyawun Musuluncin mutum akwai yadda yake amfani da lokacinsa, yadda yake kiyaye harshensa da kuma yadda yake mu’amala da sauran mutane.

A cikin Hadisai arba’in na Imam Nawawi (RA), Hadisi na 12 yana ɗauke da muhimmiyar koyarwa wadda take tunatar da Musulmi cewa ba lallai ne ya shiga duk wata magana ko al’amari da ya ji ba. Ya kamata ya san abin da ya dace ya kula da shi da abin da ya kamata ya bari.

1. MATNIN HADISI DA LARABCI

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ:

«مِنْ حُسْنِ إِسْلَامِ الْمَرْءِ تَرْكُهُ مَا لَا يَعْنِيهِ».

2. FASSARAR HADISI

Daga Abu Huraira (RA), ya ce Manzon Allah ﷺ ya ce:

“Daga cikin kyawun Musuluncin mutum akwai barinsa abin da ba ya shafe shi.”

3. BAYANIN HADISI

Wannan Hadisi yana ɗauke da babbar koyarwa game da kyawawan ɗabi’u da yadda Musulmi ya kamata ya gudanar da rayuwarsa.

Manzon Allah ﷺ yana koya mana cewa ingancin Musuluncin mutum yana bayyana ta yadda yake mu’amala da mutane, yadda yake amfani da lokacinsa da kuma yadda yake kiyaye harshensa.

Abin da ba ya shafar mutum shi ne duk wani abu da ba shi da amfani ko buƙata a gare shi, kuma ba wani nauyi na addini ko haƙƙin da ya rataya a kansa ba.

Wannan ya haɗa da shiga maganganun da ba su da amfani, binciken sirrin mutane ba tare da dalili ba, yada jita-jita, yawan sa ido kan rayuwar wasu da kuma ɓata lokaci wajen abubuwan da ba su amfanar da mutum.

Musulmi ya kamata ya mai da hankali wajen gyaran kansa, neman ilimi, inganta ibadarsa da kuma yin ayyukan da za su amfanar da shi da al’ummarsa.

Sai dai wannan koyarwa ba ta nufin mutum ya guji taimakon mutane ko ya yi shiru idan aka zalunci wani. Taimakon mabukata, kare haƙƙi, bayar da shaida da hana zalunci duk suna cikin ayyukan alheri da Musulunci ya koyar.

4. DARUSSA DA ZA MU KOYA

1. Kyakkyawan Musulunci yana bayyana a cikin halayen mutum da mu’amalarsa.
2. Ya kamata mu kiyaye harshenmu daga maganganun da ba su da amfani.
3. Kada mu riƙa binciken sirrin mutane ba tare da dalili ba.
4. Ya kamata mu guji yada jita-jita da labaran da ba mu tabbatar da sahihancinsu ba.
5. Lokaci amana ne, kada mu ɓata shi wajen abubuwan da ba su amfanar da mu.
6. Kada mu tsoma baki cikin rigingimun mutane ba tare da buƙata ko dalili na gari ba.
7. Ya kamata mu kula da gyaran kanmu kafin mu riƙa bibiyar kurakuran wasu.
8. Taimakon wanda yake cikin buƙata da kare haƙƙin wanda aka zalunta ba sa cikin abin da ya kamata mu ƙyale.
9. Neman ilimi da tambayar abin da muke buƙata ba abin zargi ba ne.
10. Barin abubuwan da ba su da amfani yana taimakawa wajen samun zaman lafiya da kyakkyawar zamantakewa.

5. YADDA ZA MU AIWATAR DA HADISIN A RAYUWARMU

A zamantakewa: Kada mu riƙa shiga cikin duk wata magana ko rigima da ba ta shafe mu ba, musamman idan ba mu da gudummawar alheri da za mu bayar.

A iyali: Mu guji binciken sirrin juna da yada maganganun da za su iya haddasa saɓani.

A kasuwanci: Mu mai da hankali kan aikinmu, mu guji cin amanar mutane da tsoma baki cikin harkokin wasu domin cutar da su.

A kafafen sada zumunta: Kada mu riƙa yada jita-jita, zagi, cin mutunci ko binciken sirrin mutane domin neman abin da za mu wallafa.

A aikin jarida: Ya kamata ɗan jarida ya bambanta tsakanin binciken da yake da amfani ga al’umma da kutsawa cikin sirrin mutum ba tare da hujjar amfanin jama’a ba. Bayyana gaskiya da kare muradun al’umma yana da muhimmanci, amma dole ne a kiyaye gaskiya, mutunci da haƙƙin mutane.

A ibada: Mu mayar da hankali wajen gyara ayyukanmu, neman ilimi da kusantar Allah, maimakon ɓata lokaci wajen abubuwan da ba su amfanar da mu.

6. MUHIMMIN GARGAƊI

Wannan Hadisi ba yana nufin mutum ya zama mai son kai ko ya ƙi taimakon al’umma ba ne.

Idan aka zalunci mutum, idan wani yana cikin haɗari, idan ana buƙatar taimako ko kuma akwai wani haƙƙi da ya rataya a wuyanmu, bai kamata mu fake da wannan Hadisi wajen ƙin yin abin da ya dace ba.

Haka kuma, bai kamata mutum ya ƙi neman ilimin da yake buƙata saboda yana ganin tambaya tana cikin abin da ba ya shafe shi ba.

Abin da Hadisin yake koyarwa shi ne mu bar abubuwan da ba su da amfani ko buƙata a gare mu, ba wai mu bar nauyin da Allah Ya ɗora mana ba.

7. BABBAR DARASIN DA KE CIKIN HADISIN

Mutum mai hankali shi ne wanda yake sanin inda ya kamata ya sa lokacinsa, maganarsa da hankalinsa.

Ba dole ne mutum ya san duk sirrin mutane ba, kuma ba dole ne ya shiga duk wata magana da aka yi a gabansa ba.

Ka kula da rayuwarka, ka gyara kanka, ka taimaki mutane idan akwai buƙata, sannan ka bar abin da ba ya shafe ka.

8. ADDU’AR MU

Ya Allah, Ka gyara zukatanmu da ayyukanmu. Ka taimake mu wajen kiyaye harsunanmu daga maganganun banza, jita-jita da cin mutuncin mutane.

Ya Allah, Ka ba mu hikimar bambance abin da ya kamata mu shiga da abin da ya kamata mu bari. Kada Ka sanya mu cikin masu binciken sirrin mutane ko masu haddasa fitina.

Ka sanya mu cikin bayinka masu amfani ga al’umma, masu taimakon mabukata, masu kare haƙƙi da masu bin gaskiya.

Ka albarkaci lokutanmu, Ka gyara al’amuranmu, Ka kuma ba mu kyakkyawan ƙarshe.

Amin, ya Rabbal Alamin.

9. MANAZARTA

– Al-Arba’una An-Nawawiyya, Hadisi na 12.
– Jami’ut-Tirmidhi, Hadisi na 2317.
– Sunan Ibn Majah, Hadisi na 3976.
– Jami’ul Ulum wal-Hikam na Ibn Rajab, sharhin Hadisi na 12.

BAYANIN INGANCIN HADISI: Imam Nawawi ya kawo Hadisin a matsayin Hasan. Imam Tirmidhi ya bayyana ruwayar Abu Huraira a matsayin Gharib, tare da nuna cewa akwai wata ruwaya Mursal da ta fi inganci a wurinsa. Saboda haka, ya dace mu bayyana bambancin hukuncin malamai maimakon cewa dukkaninsu sun yi ittifaqi a kansa.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *