FITOWA TA 44
Tarihin Sahabban Manzon Allah ﷺ yana ɗauke da darussa masu yawa game da imani, amana, sadaukarwa da kyawawan halaye. Daga cikin waɗannan Sahabbai akwai Zayd bn Haritha (RA), wanda ya samu matsayi na musamman a tarihin musulunci.
Zayd (RA) ya kasance kusa da Manzon Allah ﷺ, kuma daga cikin muhimman abubuwan da suka faru a rayuwarsa akwai ambatonsa da sunansa a cikin Alƙur’ani da kuma naɗinsa a matsayin jagoran rundunar musulmi a Yaƙin Mu’ta.
TAƘAITACCEN TARIHIN ZAYD BN HARITHA (RA)
Zayd bn Haritha (RA) yana daga cikin Sahabban Manzon Allah ﷺ. An san shi a matsayin wanda Manzon Allah ﷺ ya ’yantar, kuma a wani lokaci ana kiransa da sunan “Zayd bn Muhammad” saboda al’adar ɗaukar ɗa da ta kasance a wancan zamani.
Daga baya, Alƙur’ani ya bayyana cewa a riƙa danganta wanda aka ɗauka a matsayin ɗa ga mahaifinsa na asali idan an san shi. Allah Ya ce a Suratul Ahzab, aya ta 5, a kira su da sunayen ubanninsu, domin hakan ya fi adalci a wurin Allah.
Wannan hukunci bai hana renon yara, kula da marayu ko kyautata musu ba; ya tabbatar da muhimmancin gaskiya wajen dangantakar iyali.
ZAYD (RA) A CIKIN ALƘUR’ANI
Zayd bn Haritha (RA) shi ne Sahabin da aka ambata da sunansa kai tsaye a cikin Alƙur’ani. An ambace shi a Suratul Ahzab, aya ta 37, a cikin bayanin batun aurensa da Zaynab bint Jahsh da abin da ya faru bayan rabuwarsu.
Aya ta bayyana cewa bayan Zayd ya gama zamansa da ita, Allah Ya aurar da ita ga ManzonSa ﷺ, domin a kawar da ƙuntatawa ga muminai game da auren matan waɗanda suka ɗauka a matsayin ’ya’ya bayan sun rabu da su.
Ya kamata a tsaya kan bayanin da Alƙur’ani da ingantattun ruwayoyi suka tabbatar, ba tare da ƙara wasu labaran da ba su da ingantaccen tushe ba.
AMANAR JAGORANTAR RUNDUNAR MUSULMI
Ɗaya daga cikin fitattun abubuwan da suka faru a rayuwar Zayd (RA) shi ne naɗinsa a matsayin jagoran rundunar musulmi a Yaƙin Mu’ta.
Abdullahi bn Umar (RA) ya ruwaito cewa Manzon Allah ﷺ ya naɗa Zayd bn Haritha a matsayin jagoran rundunar. Ya kuma bayyana cewa idan Zayd ya rasu, Ja’far bn Abi Talib zai maye gurbinsa; idan Ja’far ya rasu, Abdullahi bn Rawaha zai jagoranci rundunar.
Wannan ruwaya tana cikin Sahih al-Bukhari, Hadisi na 4261.
Haka kuma, a Sahih Muslim, Hadisi na 2426a, an ruwaito cewa lokacin da wasu mutane suka soki naɗin Usama bn Zayd a matsayin jagora, Manzon Allah ﷺ ya tunatar da su cewa a baya ma sun yi magana game da jagorancin mahaifinsa Zayd. Ya bayyana cewa Zayd ya cancanci jagoranci kuma yana daga cikin mutanen da yake ƙauna.
Waɗannan ruwayoyi suna tabbatar da cewa Manzon Allah ﷺ ya amince da cancantar Zayd (RA) wajen ɗaukar nauyin jagoranci.
ABUBUWA HUƊU DA ZA MU KOYA DAGA RAYUWARSA
1. Kada a raina mutum saboda asalinsa ko matsayinsa na baya.
Rayuwar Zayd (RA) tana tunatar da mu cewa abin da ya faru da mutum a baya ba shi ne ma’aunin dukkan ƙimarsa ba. Ya kamata a duba nagarta, halaye da cancantarsa.
2. A ba masu cancanta amanar da ta dace da su.
Naɗin Zayd (RA) a matsayin jagoran runduna yana nuna muhimmancin ba wa mutum ɗawainiya bisa cancanta, ba bisa son zuciya ko nuna bambanci ba.
3. Gaskiya tana da muhimmanci a dangantakar iyali.
Ayoyin Suratul Ahzab sun koya mana muhimmancin kiyaye asalin mutum da dangantakarsa ta gaskiya. Kula da yaro da nuna masa ƙauna abu ne mai kyau, amma bai kamata a gurbata asalin dangantakarsa ba idan an san shi.
4. Amana tana buƙatar ƙwarewa da ɗaukar nauyi.
Jagoranci ba matsayi kawai ba ne; nauyi ne da ke buƙatar adalci, natsuwa da iya ɗaukar shawara. Ya kamata duk wanda aka ba amanar wani aiki ya yi ƙoƙarin sauke nauyin da ke kansa.
DARASIN DA ZA MU ƊAUKA A YAU
A yau, mu duba yadda muke mu’amala da mutane. Shin muna auna su ne bisa gaskiya da cancantarsu, ko muna yanke musu hukunci ne saboda asalinsu, matsayinsu ko abin da ya faru da su a baya?
Mu yi ƙoƙari mu girmama mutane, mu ba masu cancanta dama, mu kiyaye gaskiya a cikin al’amuran iyali, kuma mu sauke amanar da aka ɗora mana.
ADDU’O’I UKU
Waɗannan addu’o’i roƙo ne da aka tsara domin wannan darasi; ba a jingina su a matsayin lafazin hadisi ba.
Addu’a ta farko
Ya Allah, Ka azurta mu da gaskiya, amana da kyawawan halaye. Ka sa mu girmama mutane bisa nagartarsu da ayyukansu na alheri.
Addu’a ta biyu
Ya Allah, Ka taimake mu wajen kiyaye haƙƙoƙin iyalai, Ka kare mu daga zalunci da ƙarya, Ka sa mu zama masu adalci a cikin hukuncinmu da mu’amalarmu.
Addu’a ta uku
Ya Allah, Ka ba mu ikon sauke amanar da Ka ɗora mana cikin adalci da hikima. Ka sa mu zama masu amfani ga iyalanmu da al’ummarmu. Ka yarda da Zayd bn Haritha da sauran Sahabban ManzonKa ﷺ.
Amin, ya Rabbal Alamin.
KAMMALAWA
Zayd bn Haritha (RA) yana daga cikin Sahabban da tarihinsu ke tunatar da mu muhimmancin amana, gaskiya da cancantar jagoranci.
Babban darasin da za mu ɗauka shi ne kada mu raina mutum saboda matsayinsa na baya. Mu duba nagartarsa, mu ba shi damar nuna cancantarsa, kuma mu kiyaye gaskiya a dukkan al’amuranmu.
Allah Ya sa mu amfana da darussan Sahabban Manzon Allah ﷺ, Ya ba mu ikon aikata abin da muka koya.
Amin.
MANAZARTA
1. Alƙur’ani Mai Girma, Suratul Ahzab, aya ta 5 — batun danganta mutum ga mahaifinsa na asali.
2. Alƙur’ani Mai Girma, Suratul Ahzab, aya ta 37 — ambaton Zayd bn Haritha (RA).
3. Sahih al-Bukhari, Hadisi na 4782 — ruwayar Abdullahi bn Umar (RA) game da kiran Zayd da “Zayd bn Muhammad” kafin saukar hukuncin danganta mutum ga mahaifinsa na asali.
4. Sahih al-Bukhari, Hadisi na 4261 — naɗin Zayd a matsayin jagoran rundunar Yaƙin Mu’ta.
5. Sahih Muslim, Hadisi na 2426a — ruwayar da ta tabbatar da cancantar Zayd da kuma matsayin ɗansa Usama wajen jagoranci.
Alfijir Labarai Media Services
📢 KU BI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
