HADISI NA 11
GABATARWA
Musulunci addini ne da yake koyar da gaskiya, amana, tsoron Allah da yin taka-tsantsan a dukkan al’amuran rayuwa. Yana kuma shiryar da Musulmi kan yadda zai bambance abin da yake da tabbatacciyar hujja da abin da yake cike da ruɗani.
A cikin Hadisai arba’in na Imam Nawawi (RA), Hadisi na 11 yana ɗauke da wata muhimmiyar koyarwa da za ta taimaka wa Musulmi wajen yanke shawara, gudanar da kasuwanci, mu’amala da mutane da kuma gudanar da ibadarsa.
1. MATNIN HADISI DA LARABCI
عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ سِبْطِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَرَيْحَانَتِهِ، قَالَ: حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ:
«دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ، فَإِنَّ الصِّدْقَ طُمَأْنِينَةٌ، وَإِنَّ الْكَذِبَ رِيبَةٌ».
2. FASSARAR HADISI
Daga Abu Muhammad Al-Hasan ɗan Aliyu ɗan Abu Ɗalib (RA), jikan Manzon Allah ﷺ kuma wanda yake ƙaunarsa, ya ce:
Na haddace daga Manzon Allah ﷺ cewa:
“Ka bar abin da yake sanya ka cikin shakku, ka koma ga abin da ba ya sanya ka cikin shakku. Domin gaskiya tana kawo nutsuwa, ƙarya kuma tana jefa mutum cikin shakku.”
Imam Tirmidhi ya rawaito Hadisin, kuma ya bayyana shi a matsayin Hadisi Hasan Sahih.
3. BAYANIN HADISI
Wannan Hadisi yana koyar da mu muhimmancin gaskiya, tsoron Allah da yin taka-tsantsan a dukkan al’amuran rayuwa.
Manzon Allah ﷺ yana shiryar da mu cewa idan muka fuskanci wani al’amari da yake da shakku, ya kamata mu nemi abin da yake bayyane kuma yake da tabbatacciyar hujja.
Gaskiya tana kawo nutsuwa ga zuciyar mutum, domin mai gaskiya ba ya buƙatar ya riƙa ƙirƙirar uzuri ko ɓoye abin da ya aikata.
Amma ƙarya tana haifar da damuwa, tsoro da ruɗani, domin mai ƙarya yakan shiga cikin fargabar kada a gano gaskiyar abin da ya aikata.
Wannan koyarwa tana da muhimmanci a kasuwanci, shugabanci, aikin jarida, zamantakewa da sauran mu’amalolin yau da kullum.
Sai dai yana da muhimmanci mu fahimci cewa Hadisin ba ya nufin mutum ya riƙa bin duk wani shakku ko waswasi. Shakku marar tushe ba hujja ba ne. Idan mutum bai san hukuncin wani al’amari ba, ya kamata ya nemi ilimi daga malamai amintattu kafin yanke hukunci.
4. DARUSSA DA ZA MU KOYA
1. Gaskiya tana kawo nutsuwa da kwanciyar hankali.
2. Ƙarya tana jefa mutum cikin damuwa da shakku.
3. Musulmi ya kamata ya nisanci abubuwan da suke da alamun haram ko yaudara.
4. Ya kamata mu binciki al’amuranmu kafin mu yanke hukunci.
5. A kasuwanci, gaskiya da amana su ne ginshiƙan samun albarka.
6. Kada mu zargi mutane ba tare da hujja ba.
7. Neman ilimi yana taimaka mana wajen bambance gaskiya da ƙarya.
8. Kada mu bar waswasi ya mamaye rayuwarmu.
9. Ya kamata mu fifita abin da yake da tabbatacciyar hujja a kan abin da yake cike da ruɗani.
5. YADDA ZA MU AIWATAR DA HADISIN A RAYUWARMU
A kasuwanci: Mu guji zamba, yaudara da duk wata mu’amala da ta saba wa gaskiya. Mu tabbatar da sahihancin abin da muke sayarwa ko siya.
A aikin jarida: Kada mu wallafa labari bisa jita-jita ko zargin da ba a tabbatar ba. Mu nemi hujja, mu tantance bayanai, mu kuma ba waɗanda abin ya shafa damar mayar da martani.
A shugabanci: Mu yi gaskiya wajen tafiyar da amanar da aka ɗora mana. Kada mu yi amfani da mukami wajen cutar da al’umma.
A zamantakewa: Kada mu gina hukuncinmu a kan zato da jita-jita. Mu guji yada bayanan da ba mu tabbatar da sahihancinsu ba.
A ibada: Idan muka samu shakku kan wani hukunci, mu koma ga Alƙur’ani, Sunnah da bayanin malamai amintattu.
A harkokin kuɗi: Mu binciki hanyoyin samun dukiyarmu, mu guji cin hanci, damfara da dukiyar da ba ta halatta ba.
6. MUHIMMIN GARGAƊI: KADA SHAKKU YA ZAMA WASWASI
Duk da cewa Hadisin yana koyar da mu barin abin da yake da shakku, hakan ba yana nufin mutum ya riƙa bin duk wani zato ko waswasi ba.
Musulunci ba ya koyar da mutum ya bar wajibi ko ya hana wa kansa abin da Allah Ya halatta saboda shakku marar tushe.
Abin da ake nufi shi ne mutum ya yi amfani da ilimi, hujja da hikima wajen tantance al’amuransa. Idan kuma ya kasa gane hukunci, ya tambayi malamai amintattu.
7. BABBAR DARASIN DA KE CIKIN HADISIN
Ba duk abin da mutum zai iya yi ba ne ya dace ya aikata. Musulmi nagari yana tantance al’amuransa, yana fifita gaskiya, kuma yana guje wa duk abin da zai iya jefa shi cikin haram ko cutar da wasu.
Gaskiya tana kawo nutsuwa, ƙarya kuma tana haifar da ruɗani.
Wannan shi ne babban saƙon da ya kamata mu ɗauka daga wannan Hadisi.
8. ADDU’AR MU
Ya Allah, Ka sanya mu cikin bayinka masu gaskiya da amana. Ka ba mu ikon gane gaskiya da bin ta. Ka nisantar da mu daga ƙarya, yaudara, zalunci da duk abin da zai jefa mu cikin shakku.
Ya Allah, Ka tsarkake zukatanmu, Ka gyara ayyukanmu, Ka azurta mu da halal, Ka kuma sanya mu masu gaskiya a cikin maganganunmu da mu’amalolinmu.
Amin, ya Rabbal Alamin.
9. MANAZARTA
– Al-Arba’una An-Nawawiyya, Hadisi na 11.
– Jami’ut-Tirmidhi, Hadisi na 2518.
– Sunan An-Nasa’i, Hadisi na 5711.
– Musnad Ahmad, Hadisi na 1723.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
