ARBA’UNA HADITH — HADISI NA 8
Rayuwar ɗan Adam da dukiyarsa suna daga cikin manyan abubuwan da Musulunci ya ba su kariya.
Musulunci ya hana zalunci, kisan kai ba bisa haƙƙi ba, ƙwace dukiya da duk wani abu da zai cutar da rayuwar al’umma.
A cikin Hadisai 40 na Imam Nawawi (RA), hadisi na takwas ya bayyana muhimmancin shaidar Musulunci da kariyar jini da dukiya, tare da tunatar da mu cewa hisabin abin da ke cikin zukata yana wurin Allah.
MATAN HADISI
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ:
«أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ، فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى».
MA’ANAR HADISI A HAUSA
Daga Abdullahi ɗan Umar (RA), ya ce Manzon Allah ﷺ ya ce:
“An umurce ni da in yi yaƙi da mutane har sai sun shaida cewa babu abin bautawa da gaskiya sai Allah, kuma Muhammadu Manzon Allah ne, su tsayar da sallah, su bayar da zakka. Idan suka aikata hakan, sun kare jininsu da dukiyoyinsu daga gare ni, sai dai idan akwai wani haƙƙin da Shari’ar Musulunci ta tanada. Hisabinsu kuma yana wurin Allah Maɗaukaki.”
BAYANI DA FAHIMTAR HADISI
1. Muhimmancin imani da ibada
Hadisin ya nuna muhimmancin shaidar tauhidi da manzancin Annabi Muhammadu ﷺ, tare da tsayar da sallah da bayar da zakka. Waɗannan manyan ginshiƙai ne na Musulunci.
2. Kariya ga ran mutum
Musulunci ya haramta zubar da jinin mutum ba bisa haƙƙi ba. Rayuwar ɗan Adam tana da daraja, kuma ba ya halatta a cutar da mutum saboda ƙiyayya, bambancin ra’ayi ko son zuciya.
3. Kariya ga dukiya
Dukiyar mutane tana da kariya. Sata, damfara, ƙwace dukiya, cin amana da duk wani nau’in zalunci na dukiya abubuwa ne da Musulunci ya hana.
4. Ba a tilasta wa mutum shiga Musulunci
Allah Maɗaukaki Ya ce:
لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ
“Babu tilastawa a cikin addini.”
(Suratul Baƙara, aya ta 256).
Saboda haka, bai dace a ɗauki wannan hadisi a matsayin izinin tilasta wa kowane mutum ya musulunta ba. Fahimtar batun yaƙi yana buƙatar duba sauran nassoshin Shari’a da bayanan malamai kan yanayinsa da ƙa’idojinsa.
5. Hana wuce gona da iri
Allah Ya ce:
وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
“Kada ku wuce gona da iri. Lallai Allah ba Ya son masu wuce gona da iri.”
(Suratul Baƙara, aya ta 190).
Wannan yana nuna cewa ko a lokacin yaƙi akwai ƙa’idoji da hani. Ba a halatta zalunci ko kai hari ga mutane bisa son rai ba.
6. Ba kowa ne ke da ikon zartar da hukunci ba
Hadisin ba ya ba wa mutum ko ƙungiya izinin ɗaukar doka a hannunta. Batutuwan laifi, hukunci da sauran al’amuran shari’a suna da ƙa’idoji, hujjoji da hanyoyin da doka ta tanada. Dole ne a guji zartar da hukunci bisa zato, ƙiyayya ko son zuciya.
7. Allah ne Masanin abin da ke cikin zukata
A ƙarshen hadisin, Annabi ﷺ ya bayyana cewa hisabin mutane yana wurin Allah. Wannan yana tunatar da mu cewa ba mu san abin da ke cikin zuciyar kowa ba. Ba mu da ikon yanke hukunci kan abin da ba mu sani ba.
DARUSSA DA ZA MU KOYA
– Imani da ibada su ne ginshiƙan rayuwar Musulmi.
– Kare ran mutum wajibi ne.
– Haramun ne a ƙwace dukiyar mutane ba bisa haƙƙi ba.
– Babu tilastawa mutum shiga addini.
– Adalci da bin ƙa’idojin Shari’a suna da muhimmanci.
– Ba a halatta mutum ya ɗauki doka a hannunsa ba.
– Allah ne Masanin abin da ke cikin zukatan bayinsa.
SAƘON HADISI A RAYUWARMU
A yau, al’ummarmu na fuskantar matsalolin kisan kai, satar dukiya, ramuwar gayya, zalunci da rikice-rikice.
Wannan hadisi yana tunatar da mu muhimmancin girmama ran ɗan Adam, kare dukiyarsa da bin adalci.
Mu daina ɗaukar doka a hannunmu. Mu guji zargin mutane ba tare da hujja ba. Mu bi hanyoyin da doka ta tanada wajen neman haƙƙinmu, tare da kiyaye zaman lafiya da mutuncin juna.
ADDU’ARMU
Ya Allah, Ka kare rayukanmu da dukiyoyinmu. Ka nisantar da mu daga zalunci, fitina da wuce gona da iri. Ka sa mu zama masu adalci, tausayi da kiyaye haƙƙin bayinka. Ka zaunar da zaman lafiya a cikin al’ummarmu.
Amin, ya Rabbal Alamin.
MANAZARTA
1. Al-Arba’una An-Nawawiyya, Hadisi na 8.
2. Sahih al-Bukhari, Hadisi na 25.
3. Sahih Muslim, Hadisi na 22.
4. Alƙur’ani, Suratul Baƙara, aya ta 190 da 256.
5. Fathul Bari na Ibn Hajar al-Asqalani.
6. Jami’ul Ulum wal-Hikam na Ibn Rajab al-Hanbali.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
