FITOWA TA 4
Gargadin ambaliya ba ya wadatarwa idan bai zama matakan kariya na zahiri ga al’ummomin da ke cikin haɗari ba.
Hukumar Kula da Ruwa da Hasashen Ambaliya ta Najeriya (NIHSA) ta yi hasashen cewa al’ummomi 14,118 za su kasance cikin babban haɗarin ambaliya a shekarar 2026. Wannan adadi ya shafi ƙananan hukumomi 266 a jihohi 33 da Babban Birnin Tarayya, Abuja.
Wannan hasashe ya sake tayar da muhimman tambayoyi: Shin al’ummomin da ke cikin haɗarin sun samu gargadi a kan lokaci? Shin an tanadi hanyoyin kwashe mutane idan ambaliya ta afku? Shin akwai wuraren da za a kai waɗanda abin ya shafa? Kuma shin an samar da isassun kayan aikin agaji da ma’aikatan ceto?
A wannan fitowa, Alfijir Labarai ta binciki bayanan haɗarin ambaliya, matakan da hukumomin gwamnati suka bayyana sun ɗauka, da kuma tasirin ambaliya da guguwar iska a wasu jihohin Arewacin Najeriya.
1. AL’UMMOMI 14,118 NA CIKIN BABBAR HAƊARIN AMBALIYA
Bayanan hasashen NIHSA na shekarar 2026 sun nuna cewa:
– Al’ummomi 14,118 suna cikin babban haɗarin ambaliya.
– Al’ummomi 15,597 suna cikin matsakaicin haɗari.
– Al’ummomi 923 suna cikin ƙaramin haɗari.
Idan aka haɗa waɗannan alkaluma, jimillar ta kai al’ummomi 30,638.
Sai dai akwai wani muhimmin bambanci da ya kamata a bayyana. Wata sanarwa da bayanan taswirar ambaliyar NIHSA suka nuna sun bayyana al’ummomi 26,224 a matsayin waɗanda ke cikin haɗarin ambaliya gaba ɗaya, daga cikin al’ummomi 292,438 da aka tsara a taswirar.
Wannan ya nuna cewa akwai bambanci tsakanin jimillar da aka samu ta hanyar haɗa alkaluman rukunan haɗari da kuma adadin da aka bayyana a bayanan taswirar. Har yanzu ba mu da cikakken bayani daga NIHSA da zai warware wannan bambanci.
Saboda haka, Alfijir Labarai ba ta ɗaukar waɗannan alkaluma a matsayin abu guda ko kuma ta yi hasashen dalilin bambancin ba. Muna buƙatar hukumar ta fayyace yadda aka ƙirga kowanne rukuni da kuma wane tushe ne ya kamata a ɗauka a matsayin jimillar al’ummomin da ke cikin haɗari.
A bayanin rarrabuwar haɗarin da ke cikin taswirar, an yi amfani da zurfin ruwan da ake hasashen zai iya faruwa: ƙasa da mita 0.5 a ƙaramin haɗari, mita 0.5 zuwa 1 a matsakaicin haɗari, sannan sama da mita 1 a babban haɗari.
Wannan hasashen haɗari ne, ba tabbacin cewa ruwa zai kai wannan zurfin a kowace al’umma ba.
Duk da buƙatar ƙarin bayani kan bambancin alkaluman, adadin al’ummomi 14,118 da aka bayyana cikin babban haɗari ya isa ya nuna girman aikin da ke gaban hukumomin kula da ambaliya da kare rayuka da dukiyoyin jama’a. [1]
2. MATAKAN DA NEMA TA CE TA ƊAUKA
Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Ƙasa (NEMA) ta bayyana wasu matakai da ta ce an ɗauka domin ƙarfafa shirin tunkarar ambaliyar 2026.
A ranar 5 ga Agusta, 2026, NEMA ta sanar da kunna Cibiyar Ayyukan Gaggawa ta Ƙasa (National Emergency Operations Centre — NEOC), wadda aka ce za ta taimaka wajen sa ido kan ambaliya, tattara bayanai, daidaita ayyukan hukumomi da tallafa wa martanin gaggawa.
Haka kuma, NEMA ta bayyana cewa Mataimakin Shugaban Ƙasa, Kashim Shettima, ya bayar da umarnin kunna wani tsarin da ake kira Fusion and Trigger Room a watan Yuni 2026 domin taimaka wa hukumomi wajen ɗaukar matakan gaggawa kafin ibtila’in ya tsananta.
Akwai kuma atisayen kwaikwayon tunkarar ambaliya da NEMA ta gudanar a wasu wurare. Daga cikinsu akwai Wudil a Jihar Kano, inda aka yi atisaye kan yanayin da ka iya tasowa sakamakon sakin ruwa daga madatsun ruwan Tiga, Challawa da Bagauda.
A sanarwar da ta fitar a watan Satumba 2026, NEMA ta kuma ambaci atisayen da aka gudanar a Ogbaru a Jihar Anambra, Wudil a Kano da Dukku a Kebbi.
Waɗannan bayanai suna nuna irin shirye-shiryen da hukumomin suka bayyana sun yi. Amma sanarwar kunna cibiyar ayyukan gaggawa ko gudanar da atisayen kwaikwayo ba ita kaɗai ce hujjar cewa an samar da kariya ga kowace al’umma da ke cikin haɗari ba.
Abin da har yanzu yake buƙatar ƙarin bayani shi ne yadda waɗannan shirye-shirye suka isa ga al’ummomin da ke cikin haɗari, irin kayan aikin da aka tanada, da kuma yadda aka tabbatar da shirye-shiryen a matakin ƙananan hukumomi da ƙauyuka. [2]
3. AMBALIYA TA SHAFI DARURUWAN MUTANE A ƘASA
Bayanan da NEMA ta bayar zuwa ranar 20 ga Oktoba, 2026, sun nuna cewa ambaliya ta shafi mutane 673,350 a faɗin Najeriya.
Hukumar ta kuma bayyana cewa:
– Mutane 214,997 sun rasa matsugunansu.
– Mutane 245 sun mutu.
– Ƙananan hukumomi 134 a jihohi 28 sun fuskanci tasirin ambaliya.
NEMA ta kuma bayyana cewa yankin Arewa maso Yamma ya kai kashi 57 cikin 100 na mutanen da ambaliyar ta shafa a cikin bayanan da ta gabatar.
A wani taron da ya shafi daidaita ayyukan agajin gaggawa na ƙasa, hukumar ta ce mutane 711,786 daga gidaje 180,631 sun amfana da agajin da aka bayar.
Sai dai ba za a ɗauki adadin waɗanda suka amfana da agajin a matsayin adadin waɗanda suka samu taimako daga cikin mutanen 673,350 kai tsaye ba, domin ba mu da cikakken bayani da zai tabbatar da cewa bayanan sun shafi lokaci ɗaya, rukuni ɗaya ko tsarin ƙirga guda ɗaya.
Wannan batu yana buƙatar ƙarin bayani daga NEMA domin a fahimci lokacin da aka tattara kowanne adadi da kuma yadda aka tantance waɗanda suka amfana da agajin.
Haka kuma, waɗannan alkaluma na ƙasa baki ɗaya ne, ba na Arewacin Najeriya kaɗai ba. [3]
4. JIHAR KANO: MUTUWA, RAUNI DA RASA MATSUGUNI
A Jihar Kano, rahoton da jaridar The Punch ta wallafa a ranar 4 ga Satumba, 2026, bisa bayanin shugaban Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Jihar Kano (KSEMA), Isyaku Kubarachi, ya nuna cewa guguwar iska da ruwan sama mai ƙarfi sun yi sanadin mutuwar mutane tara tare da jikkata wasu 49 tsakanin watan Janairu da Agusta na shekarar 2026.
Rahoton ya kuma bayyana cewa mutane 4,524 sun rasa matsugunansu sakamakon waɗannan ibtila’i.
Ƙananan hukumomin da aka ambata sun haɗa da Gaya, Ajingi, Rimin Gado, Minjibir, Kabo, Bichi, Shanono da Kibiya.
Yana da muhimmanci a lura cewa alkaluman sun haɗa da tasirin guguwar iska da ruwan sama, ba ambaliya kaɗai ba. Saboda haka, ba daidai ba ne a bayyana duk waɗanda suka rasa matsugunansu a matsayin waɗanda ambaliya ta raba da gidajensu.
Bayanan sun nuna cewa wasu al’ummomi a jihar sun fuskanci illolin ibtila’in yanayi, lamarin da ke nuna muhimmancin inganta tsarin gargadi, ceto da agajin gaggawa. [4]
5. JIHAR JIGAWA: AL’UMMOMI 148 DA KWALAYE-KWALAYE 20
A Jihar Jigawa, rahotannin da aka wallafa sun nuna cewa an gano al’ummomi 148 a ƙananan hukumomi 17 da ke cikin matsakaicin haɗarin ambaliya.
Haka kuma, an ruwaito cewa gwamnatin jihar ta sanar da samar da kwale-kwale 20 domin taimakawa wajen kwashe mutane da ayyukan ceto idan ambaliya ta afku.
Wannan mataki na iya zama muhimmin ɓangare na shirin kare al’umma, musamman a wuraren da ruwa kan katse hanyoyin mota ko raba al’ummomi da juna.
Sai dai akwai tambayoyin da har yanzu suke buƙatar amsa: Ina aka ajiye kwale-kwalen? Shin suna aiki? Waɗanne ƙananan hukumomi ne suka samu su? Shin akwai ma’aikatan ceto da aka horar domin amfani da su?
A halin yanzu, abin da rahoton ya tabbatar shi ne an ruwaito sanarwar samar da kwale-kwalen. Ba mu da cikakkiyar hujjar da za ta tabbatar da yadda aka rarraba su, yanayin aikinsu ko ko sun isa ga dukkan wuraren da ke cikin haɗari. [5]
6. JIHAR YOBE: MUTANE 38,820 SUN FUSKANTAR TASIRIN IBTILA’IN YANAYI
A Jihar Yobe, bayanin da shugaban Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Jihar (YOSEMA), Dr Muhammed Jalo, ya bayar, wanda kamfanin dillancin labarai na Najeriya (NAN) ya wallafa a ranar 20 ga Oktoba, 2026, ya nuna girman tasirin ambaliya da guguwar iska a jihar.
A cewar bayanin, tsakanin 8 ga Mayu da 11 ga Oktoba, 2026:
– Mutane 38,820 daga gidaje 11,580 sun fuskanci tasirin ibtila’in.
– Gidaje ko ɗakuna 23,213 sun lalace.
– Mutane 1,181 daga gidaje 490 sun rasa matsugunansu.
– Mutane 352 sun jikkata.
– Mutane 11 sun rasa rayukansu.
Waɗannan alkaluma sun haɗa da tasirin ambaliya da guguwar iska. Saboda haka, ba daidai ba ne a danganta dukkan barnar da ambaliya kaɗai.
Haka kuma, akwai bambanci tsakanin mutanen da abin ya shafa, waɗanda suka rasa matsugunansu da waɗanda gidajensu suka lalace. Ba duk wanda ibtila’in ya shafa ne ya zama dole ya rasa matsuguninsa ba.
Alfijir Labarai tana gabatar da waɗannan alkaluma ne bisa bayanin shugaban YOSEMA da NAN ta wallafa. Ba mu gabatar da su a matsayin alkaluman da muka gudanar da tantancewa mai zaman kanta a kansu ba.
Duk da haka, bayanan sun nuna irin girman matsalar da al’ummomin jihar suka fuskanta da kuma muhimmancin inganta shirye-shiryen kariya da agajin gaggawa. [6]
7. SHIN HASASHEN AMBALIYA YA ISA GA AL’UMMA?
Ɗaya daga cikin muhimman abubuwan da wannan bincike ya gano shi ne bambanci tsakanin samun hasashen haɗari a matakin ƙasa da kuma tabbatar da cewa mutanen da ke cikin haɗarin sun samu bayanin a kan lokaci.
Hasashen NIHSA na iya taimaka wa hukumomi wajen sanin wuraren da suka fi buƙatar kulawa. Amma domin ya zama mai amfani ga rayuwar al’umma, akwai buƙatar a tabbatar da cewa:
1. An sanar da mazauna yankunan da ke cikin haɗari ta hanyoyin da za su fahimta.
2. An samar da tsarin gargadi da zai isa ga mutane kafin ambaliya.
3. An tanadi hanyoyin kwashe mata, yara, tsofaffi da masu buƙata ta musamman.
4. Akwai wuraren zaman wucin gadi masu aminci.
5. An tanadi kwale-kwale, motoci, kayan ceto da ma’aikata.
6. An tsara yadda za a kai agaji ga waɗanda abin ya shafa.
7. An haɗa ƙananan hukumomi da shugabannin al’umma cikin shirin tunkarar ibtila’in.
A cikin bayanan da muka tattara, akwai sanarwar hukumomi kan hasashen haɗari da wasu matakan shiri. Amma har yanzu ba mu samu cikakken bayanin da zai nuna yadda waɗannan matakan suka isa ga kowace al’umma cikin waɗanda aka gano suna cikin haɗarin ba.
Wannan gibi ne na bayanai da ke buƙatar ƙarin bayani daga hukumomin da abin ya shafa. Ba hujja ba ce cewa hukumomi ba su ɗauki wani mataki ba.
8. ALAƘAR SAUYIN YANAYI DA AMBALIYA
Sauyin yanayi na iya ƙara tsananta wasu matsalolin yanayi, ciki har da matsanancin ruwan sama da zafi. Amma ba daidai ba ne a ɗauka cewa duk wata ambaliya da ta faru a shekarar 2026 sauyin yanayi ne kaɗai ya haddasa ta.
Akwai wasu abubuwa da ke ƙara haɗarin ambaliya, kamar:
– Toshewar magudanan ruwa da shara.
– Gina gidaje a hanyoyin da ruwa ke bi.
– Rashin kyakkyawan tsarin magudanar ruwa.
– Lalacewar ko rashin kula da wasu gine-ginen kariya.
– Sakin ruwa daga madatsun ruwa.
– Rashin isasshen tsarin gargadi da kwashe jama’a.
Saboda haka, tunkarar ambaliya na buƙatar haɗin gwiwar hukumomin kula da yanayi, ruwa, muhalli, agajin gaggawa da hukumomin ƙananan hukumomi.
Hasashen yanayi na NiMet na shekarar 2026 ya nuna muhimmancin lura da sauye-sauyen ruwan sama da yanayin zafi a sassa daban-daban na ƙasar. Wannan na ƙara buƙatar a tsara matakan kariya bisa bayanan kimiyya da halin da kowace al’umma take ciki.
Ya kamata a kuma bambanta hasashen yanayi da binciken kimiyya da ke tantance ko sauyin yanayi ya ƙara yiwuwar faruwar wani takamaiman ibtila’i. Ba mu gudanar da irin wannan bincike na tantance musabbabin ambaliyar 2026 ba. [7]
9. ABIN DA HAR YANZU YAKE BUƘATAR BAYANI
Bayan nazarin bayanan da muka tattara, akwai muhimman batutuwa da ba mu samu cikakkun bayanai a kansu ba:
– Nawa ne daga cikin al’ummomi 14,118 da aka gano suna cikin babban haɗarin ambaliya suka samu tsarin kariya na zahiri?
– Nawa ne suka samu kayan aikin ceto da wuraren zaman wucin gadi?
– Shin akwai cikakken tsarin kwashe jama’a a ƙananan hukumomin da abin ya shafa?
– Nawa aka ware domin aiwatar da shirye-shiryen kariya?
– Nawa aka kashe a zahiri, kuma waɗanne ayyuka aka kammala?
– Ta yaya hukumomi ke tantance ko gargadin ambaliya ya isa ga mutanen da abin ya shafa?
– Wane tsarin sa ido ake amfani da shi wajen tabbatar da cewa kayan aikin ceto da aka sanar da samarwa suna aiki?
– Me ya jawo bambancin alkaluman al’ummomin da ke cikin haɗari a bayanan da aka wallafa?
Waɗannan su ne muhimman tambayoyin da za su taimaka wajen tantance tasirin shirye-shiryen gwamnati, ba wai adadin sanarwar da aka fitar kawai ba.
IYAKOKIN BINCIKEN
Wannan bincike ya dogara ne da bayanan hukumomi da rahotannin kafafen yaɗa labarai da muka samu. Wasu alkaluma bayanan da hukumomi suka bayar ne waɗanda ba mu gudanar da tantancewa mai zaman kanta a kansu ba.
Har yanzu muna buƙatar ƙarin bayani daga NIHSA, NEMA, NiMet da hukumomin agajin gaggawa na jihohin da abin ya shafa, musamman kan yadda aka aiwatar da matakan kariya a matakin al’umma.
Saboda haka, wannan rahoto bai yanke hukuncin cewa hukumomi sun gaza ko kuma sun kammala dukkan shirye-shirye ba. Yana bayyana abin da bayanan da ake da su suka nuna da kuma muhimman tambayoyin da har yanzu suke buƙatar amsa.
KAMMALAWA: GARGADI YA KAMATA YA ZAMA KARIYA
Bayanan NIHSA sun nuna cewa dubban al’ummomi a Najeriya na cikin haɗarin ambaliya a shekarar 2026. Hukumomin agajin gaggawa kuma sun bayyana matakai da suka ɗauka domin sa ido, daidaita ayyuka da shirin tunkarar ibtila’in.
A wasu jihohin Arewa, alkaluman da hukumomi suka bayyana sun nuna cewa ambaliya da guguwar iska sun yi sanadin mutuwa, raunuka, lalacewar gidaje da rasa matsuguni.
Duk da haka, babban abin da wannan bincike ya gano shi ne cewa akwai buƙatar ƙarin bayani kan yadda shirye-shiryen da aka sanar suka isa ga al’ummomin da ke cikin haɗari.
Ba auna nasarar shirin kariya da adadin taruka, sanarwa ko atisayen kwaikwayo kawai ake yi ba. Ana kuma auna ta ne da yadda aka rage asarar rayuka, aka kare dukiyoyin jama’a, aka samar da hanyoyin ceto, kuma aka taimaka wa waɗanda ibtila’in ya shafa.
Ga al’ummomi 14,118 da aka gano suna cikin babban haɗarin ambaliya, tambayar da ta fi muhimmanci ita ce: Shin suna da kariyar da za ta taimaka musu idan ambaliya ta afku?
Wannan tambaya ce da ya kamata hukumomin da abin ya shafa su amsa da hujjoji, alkaluma da bayanan ayyukan da aka aiwatar.
Alfijir Labarai za ta ci gaba da bibiyar wannan batu domin gano yadda shirye-shiryen tunkarar ambaliya ke aiki a zahiri, musamman a Arewacin Najeriya.
ƘARSHEN FITOWA TA 4
MAJIYOYIN BINCIKE
1. NIHSA: Hasashen haɗarin ambaliya na 2026 da bayanan taswirar ambaliya.
2. NEMA: Sanarwar kunna NEOC, Fusion and Trigger Room da bayanan atisayen kwaikwayon tunkarar ambaliya.
3. NEMA: Bayanan tasirin ambaliya da agajin da aka bayar zuwa 20 ga Oktoba, 2026.
4. The Punch: Rahoton bayanan KSEMA kan tasirin ruwan sama da guguwar iska a Kano, 4 ga Satumba, 2026.
5. Leadership: Rahoton bayanan haɗarin ambaliya da shirin samar da kwale-kwale a Jigawa.
6. NAN: Bayanin shugaban YOSEMA kan tasirin ibtila’in yanayi a Yobe, 20 ga Oktoba, 2026.
7. NiMet: Hasashen yanayi na damina da yanayin zafi na shekarar 2026.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
