NIJAR: SABON TSARIN MULKI, ƘARFAFA IKON KAN ALBARKATUN ƘASA DA SABON SAUYI A HARKAR URANIUM

IMG 150007 26926 1790431217313

MUHIMMAN LABARAN JUMHURIYAR NIJAR

NIJAR: SABON TSARIN MULKI, ƘARFAFA IKON KAN ALBARKATUN ƘASA DA SABON SAUYI A HARKAR URANIUM

26 SATUMBA 2026 — ALFIJIR LABARAI

Bincike na Musamman

A wannan makon, Nijar ta ci gaba da ɗaukar matakai a fannoni daban-daban, musamman dangane da ikon ƙasa kan albarkatun ma’adinai, dangantakar ƙasa da ƙasa, haɗin kan AES da kuma batun haƙƙin ɗan Adam.

 

Jawabin Firayim Minista Ali Mahaman Lamine Zeine a Majalisar Ɗinkin Duniya, sabuwar yarjejeniyar aikin uranium na Madaouela, da matakan da gwamnatin sojin ƙasar ta ɗauka kan wasu ‘yan ƙasar da ke wajen Nijar na daga cikin abubuwan da suka fi jan hankali.

 

1. FIRAYIM MINISTA ZEINE YA KARE MANUFAR MULKIN NIJAR A MAJALISAR ƊINKIN DUNIYA

 

A ranar 25 Satumba, Firayim Minista Ali Mahaman Lamine Zeine ya wakilci Nijar a babban taron Majalisar Ɗinkin Duniya.

 

A jawabinsa, ya jaddada batun ikon ƙasa, sarrafa albarkatun ƙasa da kuma damar Nijar ta zaɓi abokan hulɗarta da manufofin tsaro da tattalin arzikinta.

 

Ya kuma bayyana Confédération des États du Sahel (AES) a matsayin wani ɓangare na sabon tsarin haɗin kan ƙasashen Sahel.

 

Source: Jawabin Firayim Minista Ali Mahaman Lamine Zeine a UNGA

 

2. NIJAR TA ZARGI FARANSA DA UKRAINE DA ƘOƘARIN RIKITA SAHEL

 

A cikin jawabinsa, Zeine ya yi zargin cewa Faransa na da hannu wajen wani yunƙurin destabilisation a yankin Sahel tare da goyon bayan Ukraine.

 

Ya kuma yi zargin cewa wasu ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai na fuskantar yankunan arewa maso gabashin Nijar.

 

Wadannan zarge-zarge ne daga gwamnatin Nijar; rahoton Alfijir Labarai bai gabatar da su a matsayin hujjar da aka tabbatar da kanta ba.

 

Source: Jawabin Firayim Minista Ali Mahaman Lamine Zeine a UNGA

 

3. NIJAR TA ƘARA HANNUNTA A AIKIN URANIUM NA MADAOUELA ZUWA 40%

 

Wannan na daga cikin manyan labaran tattalin arzikin Nijar na wannan makon.

 

A ranar 23 Satumba, gwamnatin Nijar da Madaouela Mining Company (MAMICO) sun rattaba hannu kan sabuwar yarjejeniyar hakar uranium ta Madaouela.

 

A ƙarƙashin sabuwar yarjejeniyar, hannun gwamnatin Nijar ya tashi daga 10% zuwa 40%, yayin da Atomic Eagle ke da kashi 60%.

 

Yarjejeniyar ta kafa sabon tsarin ci gaba da aikin, tare da tanadin tsarin kuɗaɗe, haraji da kuma tsarin gudanar da aikin.

 

Source: ANP / Atomic Eagle / World Nuclear News

 

4. ME YASA MADAOUELA YAKE DA MUHIMMANCI?

 

Madaouela na ɗaya daga cikin manyan ayyukan uranium da ake shirin haɓakawa a Nijar.

 

Atomic Eagle ta ce aikin yana da albarkatun uranium masu yawa, kuma kamfanin na shirin ci gaba da ayyukan fasaha da na kasuwanci domin mayar da aikin zuwa matakin da zai iya shiga ginin masana’antar.

 

Sabuwar yarjejeniyar ta kuma kawo sabon mataki wajen warware takaddamar da ta shafi aikin da kuma samar da tsarin da zai ba da damar neman kuɗin ci gaba da aikin.

 

Source: Atomic Eagle / World Nuclear News / Reuters

 

5. NIJAR TA ƘARA MAYAR DA HANKALI KAN IKON ALBARKATUN ƘASA

 

Batun albarkatun ƙasa ya kasance muhimmin ɓangare na jawabin Zeine a Majalisar Ɗinkin Duniya.

 

Ya bayyana cewa Nijar na son ƙara amfani da albarkatun ƙasar, musamman uranium da man fetur, wajen tallafawa tsaro da ayyukan raya ƙasa kamar noma, ilimi, lafiya da samar da ruwa.

 

Wannan matsayi ya yi daidai da sauye-sauyen da ake gani a harkar ma’adinai, ciki har da sabuwar yarjejeniyar Madaouela.

 

Source: Jawabin Nijar a UNGA / ANP

 

6. GWAMNATIN NIJAR TA ƘARA TSANANTA MATSAYARTA GA WASU MASU SUKA DA KE WAJE

 

A ranar 17 Satumba, Janar Abdourahamane Tiani ya rattaba hannu kan wata doka da ta cire wa wasu ‘yan Nijar biyar da ke zaune a ƙasashen waje matsayin ɗan ƙasa na wucin gadi.

 

Daga cikin waɗanda matakin ya shafa akwai tsohon Firayim Minista Ouhoumoudou Mahamadou da wasu tsoffin masu ba da shawara ga tsohon Shugaba Mohamed Bazoum.

 

Human Rights Watch ta ce matakin ya haifar da damuwa game da kariyar doka, yadda ake amfani da tsarin bayanan masu alaƙa da ta’addanci, da kuma haɗarin rashin zama ɗan ƙasa.

 

Gwamnatin Nijar ta danganta matakin da zarge-zargen da suka shafi tsaron ƙasa.

 

Source: Human Rights Watch

 

7. NIJAR TA ƘI WASU SHAWARWARIN HAƘƘIN ƊAN ADAM NA MAJALISAR ƊINKIN DUNIYA

 

Human Rights Watch ta ce a tsarin Universal Periodic Review, Nijar ta karɓi 254 daga cikin shawarwari 265 da ƙasashe 97 suka gabatar mata.

 

Sai dai ta ƙi shawarwari 11, ciki har da waɗanda suka shafi sakin wasu mutanen da ake tsare da su, sake duba matakin ficewa daga International Criminal Court, da wasu batutuwan haƙƙin ɗan Adam.

 

Wannan ya ƙara buɗe muhawara kan yadda gwamnatin sojin Nijar ke tafiyar da batun haƙƙin ɗan Adam tun bayan sauyin mulkin 2023.

 

Source: Human Rights Watch

 

8. AES: NIJAR TA CI GABA DA ƘARFAFA HAƊIN KAN MALI DA BURKINA FASO

 

Nijar ta ci gaba da aiki tare da Mali da Burkina Faso ƙarƙashin Confédération des États du Sahel.

 

Haɗin gwiwar ƙasashen uku ya shafi tsaro, tattalin arziki, albarkatun ƙasa da sauran manufofin da suka shafi makomar Sahel.

 

Wannan ya kasance wani muhimmin ɓangare na sabon tsarin diflomasiyya da gwamnatin Nijar ke bi tun bayan ficewar ƙasar daga ECOWAS.

 

Source: ANP / Majiyoyin gwamnatin Nijar

 

9. TSARO HAR YANZU YANA CIKIN MANYAN ƘALUBALEN NIJAR

 

Duk da sauye-sauyen siyasa da tattalin arziki, matsalar tsaro a yankunan Sahel na ci gaba da kasancewa babban ƙalubale ga Nijar.

 

A jawabinsa a Majalisar Ɗinkin Duniya, Zeine ya bayyana cewa kudaden da ake samu daga albarkatun ƙasa da gudunmawar ‘yan ƙasa na taimakawa wajen tallafawa tsaro da wasu ayyukan raya ƙasa.

 

A gefe guda, Human Rights Watch ta jaddada buƙatar kare fararen hula da kuma mutunta ƙa’idojin haƙƙin ɗan Adam yayin ayyukan tsaro.

 

Source: Jawabin Nijar a UNGA / Human Rights Watch

 

10. INA MAKOMAR NIJAR TAKE?

 

Abubuwan da suka faru a wannan makon sun nuna manyan ginshiƙai uku da ke bayyana sabon tsarin da gwamnatin Nijar ke ƙoƙarin ginawa:

 

Na farko, ƙara ikon ƙasa kan albarkatun ma’adinai da makamashi.

 

Na biyu, ƙarfafa AES a matsayin tsarin haɗin gwiwar Nijar, Mali da Burkina Faso.

 

Na uku, neman ƙarin ‘yancin yanke shawarar manufofin ƙasa da kuma zaɓar abokan hulɗar diflomasiyya.

 

A gefe guda kuma, tsaro, tattalin arziki, dangantakar ƙasa da ƙasa da kuma haƙƙin ɗan Adam za su ci gaba da kasancewa muhimman batutuwan da za a sa ido a kansu.

 

TAKAITAWA

 

A wannan makon, Nijar ta ba da sabon haske kan inda take son dosa.

 

A Majalisar Ɗinkin Duniya, gwamnatin ƙasar ta jaddada ikon ƙasa da sarrafa albarkatu.

 

A fannin ma’adinai, Nijar ta ƙara hannunta a aikin uranium na Madaouela zuwa 40%.

 

A fannin siyasa da haƙƙin ɗan Adam, an samu sabbin matakai da suka jawo suka daga ƙungiyoyin kare haƙƙin ɗan Adam.

 

A fannin AES kuma, haɗin gwiwar Nijar da Mali da Burkina Faso ya ci gaba.

 

ABIN DA ZA A SA IDO A MAKON GABA

 

• Ci gaban aikin uranium na Madaouela da yadda sabuwar yarjejeniyar za ta taimaka wajen dawo da aikin.

 

• Ci gaban dangantakar Nijar da sauran abokan hulɗarta bayan taron Majalisar Ɗinkin Duniya.

 

• Makomar AES da matakan haɗin gwiwar Nijar, Mali da Burkina Faso.

 

• Ci gaban batun haƙƙin ɗan Adam da mutanen da aka cire wa matsayin ɗan ƙasa.

 

• Halin tsaro da tasirinsa kan tattalin arzikin ƙasar.

 

ALFIJIR LABARAI

 

Mu Bincika. Mu Fahimta. Mu Bayyana Abin da Ke Faruwa.

 

📢 KU CI GABA DA BIN ALFIJIR LABARAI

 

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sabbin labarai, rahotanni, bincike, shirye-shirye da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da sauran ƙasashen duniya.

 

📞 TUNTUBE MU

 

Domin samun ƙarin bayani, turo mana da labari, haɗin gwiwa, tallace-tallace, ɗaukar nauyin shirye-shirye ko wasu buƙatu:

 

📱 +234 803 207 7835

 

📰 Kuna da labari ko wani muhimmin bayani?

Ku turo mana da labaran gaggawa, sanarwar hukumomi, jawabi, sanarwar taro da abubuwan da suka shafi al’umma domin tantancewa da yaɗawa.

 

🤝 KU YI HAƊIN GWIWA DA MU

 

Muna maraba da mutane, ƙungiyoyi, hukumomi da ‘yan kasuwa masu sha’awar:

 

• Haɗin gwiwar kafafen yaɗa labarai

• Tallace-tallace

• Daukar nauyin shirye-shirye

• Haɗin gwiwar kamfanoni da hukumomi

• Rahotanni na musamman da bincike

• Tallata taruka da shirye-shirye

 

📞 Domin tattaunawa:

+234 803 207 7835

 

🌐 KU BI MU A KAFAFEN SADA ZUMUNTA

 

🐦 X (Twitter):

 

“Ku bi mu a X” https://twitter.com/Musabestseller?s=09

 

📘 Facebook:

 

“Ku bi mu a Facebook” https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165

 

🧵 Threads:

 

“Ku bi mu a Threads” https://www.threads.net/@alfijirlabarai

 

▶️ YouTube:

 

“Ku yi Subscibe a YouTube https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12

 

📸 Instagram:

 

“Ku bi mu a Instagram” https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

 

📲 SHIGA GROUP WHATSAPP

 

Ku kasance cikin masu samun sabbin labarai, shirye-shirye, rahotanni da muhimman sanarwa kai tsaye ta WhatsApp.

 

👇👇

https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f?s=cl&p=a&mlu=4&ilr=4

 

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES

 

Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

 

📰 Labarai • Rahotanni • Bincike • Shirye-shirye • Wayar da Kai

 

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *