SHARI’A SABANIN HANKALI
FITOWA TA 4 — LITININ, 12 GA OKTOBA 2026
Daga Alfijir Labarai
GABATARWA
A Fitowa ta 2, mun binciki batun remand da bail. A Fitowa ta 3 kuma, mun bayyana abin da dokar Kano ta ce kan haƙƙin wanda ake tuhuma na samun lauya.
A wannan Fitowa ta 4, za mu ci gaba da binciken wani muhimmin mataki da kan biyo bayan kama mutum.
IDAN AKA KAMU DA ZARGIN AIKATA LAIFI, DOLE NE KA BAYAR DA BAYANI GA JAMI’AN TSARO?
Kuma idan kana son bayar da bayani, wane haƙƙi ne doka ta tanada maka?
Za mu duba abin da Kano State Administration of Criminal Justice Law 2019 ta ce.
HAƘƘIN SANIN DALILIN KAMUWA
Sashe na 29(1) na Kano State Administration of Criminal Justice Law 2019 ya tanadi cewa, sai dai a wasu yanayi da dokar ta keɓe, jami’in da ya kama mutum zai sanar da shi dalilin kamun nan take.
Wannan yana da muhimmanci saboda wanda aka kama yana da damar sanin dalilin da ya sa aka tauye masa ’yancin tafiyarsa.
Amma kasancewar an kama mutum bisa zargi ba yana nufin an tabbatar da laifinsa ba.
KAMUWA BA HUKUNCIN LAIFI BA CE.
DOLE NE WANDA AKA KAMA YA AMSA TAMBAYOYI?
Sashe na 29(2)(a) ya tanadi haƙƙin wanda aka kama na yin shiru ko ƙin amsa tambaya har sai ya tuntubi lauya ko wani mutum da ya zaɓa.
Saboda haka, ba daidai ba ne a ɗauka cewa duk wanda aka kama dole ne ya amsa kowace tambaya ba tare da sanin haƙƙoƙinsa ba.
Wannan haƙƙi ba yana nufin mutum ya hana jami’an tsaro gudanar da bincike bisa doka ba. Yana nufin dole ne a mutunta haƙƙoƙin da dokar ta tanada yayin gudanar da binciken.
ZAN IYA TUNTUBAR LAUYA KAFIN IN BAYAR DA BAYANI?
Eh.
Sashe na 29(2)(b) ya tanadi cewa wanda aka kama yana da haƙƙin tuntubar lauyan da ya zaɓa kafin ya rubuta, ya sa hannu ko ya tabbatar da wani bayani, ko kuma kafin ya amsa tambayoyin da aka yi masa bayan kama shi.
Wannan yana nuna muhimmancin samun shawarar lauya tun kafin mutum ya shiga matakin bayar da bayanin da zai iya zama wani ɓangare na bincike ko shari’a.
Sashe na 29(2)(c) ya kuma ambaci haƙƙin samun wakilcin lauya kyauta daga Legal Aid Council of Nigeria ko mai bayar da hidimar lauya kyauta, inda ya dace.
Saboda haka, rashin kuɗin ɗaukar lauya bai kamata ya hana mutum bincikar damar samun taimakon shari’a kyauta ba.
IDAN MUTUM YA YI NIYYAR BAYAR DA BAYANI FA?
Sashe na 40(1) na dokar ya bayyana cewa idan aka kama wanda ake zargi bisa zargin aikata laifi, za a karɓi bayaninsa idan yana son bayar da shi.
Sashe na 40(2) ya tanadi cewa za a iya karɓar bayanin a gaban lauyan da wanda ake zargin ya zaɓa. Idan ba shi da lauyan da ya zaɓa, dokar ta ambaci jami’in Legal Aid Council of Nigeria, jami’in ƙungiyar farar hula ko wani mutum da ya zaɓa.
Sashen ya kuma tanadi cewa mutumin da yake tare da wanda ake zargin ba zai tsoma baki yayin bayar da bayanin ba, sai dai inda yake gudanar da aikin da ya dace da matsayinsa na lauya.
Wannan yana nuna cewa dokar ta tanadi tsarin da zai ba wanda ake zargi damar bayar da bayani tare da mutunta haƙƙoƙinsa.
IDAN WANDA AKE ZARGI BAI FAHIMCI TURANCI BA FA?
Sashe na 40(3) ya tanadi cewa idan wanda ake zargi bai fahimta, ko magana, ko rubutu da harshen Turanci ba, mai fassara zai rubuta bayaninsa sannan ya karanta masa shi har ya fahimta.
Bayan haka, wanda ake zargin zai tabbatar da cewa bayanin nasa ne, sannan mai fassarar ya tabbatar da aikin fassarar da kuma rubuta bayanin.
Sashe na 40(4) ya tanadi cewa mai fassarar zai rubuta sunansa, adireshinsa, aikinsa, matsayinsa ko wasu bayanan da suka dace a kan bayanin.
Sashe na 40(5) kuma ya tanadi cewa wanda ake zargin zai rubuta cikakkun bayanansa a kan bayanin.
Wannan yana nuna muhimmancin tabbatar da cewa wanda ake zargi ya fahimci abin da aka rubuta masa kafin ya tabbatar da shi.
ME WANNAN KE NUFI GA TALAKA?
Mutum na iya shiga ofishin ’yan sanda ko wani wurin bincike ba tare da cikakkiyar masaniya kan haƙƙoƙinsa ba.
Zai iya zaton cewa idan an kama shi, dole ne ya amsa duk tambayoyin da aka yi masa. Wani kuma na iya tunanin cewa ba shi da damar neman shawarar lauya sai an gurfanar da shi a kotu.
Amma tanade-tanaden Sashe na 29 da Sashe na 40 sun nuna cewa dokar Kano ta tanadi wasu haƙƙoƙi tun daga matakin kama mutum har zuwa lokacin karɓar bayaninsa.
Saboda haka, ilimin shari’a yana taimaka wa jama’a su fahimci haƙƙoƙinsu da kuma yadda ya kamata a gudanar da bincike bisa doka.
ABIN DA DOKAR KANO TA NUNA
Bayan duba tanade-tanaden dokar, ga muhimman abubuwan da ya kamata a fahimta:
1. A wasu yanayi, jami’in da ya kama mutum yana da wajabcin sanar da shi dalilin kamun nan take.
2. Wanda aka kama yana da haƙƙin yin shiru ko ƙin amsa tambayoyi har sai ya tuntubi lauya ko wani mutum da ya zaɓa.
3. Yana da haƙƙin tuntubar lauyansa kafin ya bayar ko ya rubuta bayani, ya sa hannu ko ya amsa tambayoyin da aka yi masa bayan kama shi.
4. Za a karɓi bayanin wanda ake zargi idan yana son bayar da shi, bisa tanadin Sashe na 40.
5. Dokar ta tanadi tsarin kasancewar lauya ko wasu mutanen da ta amince da su lokacin karɓar bayanin.
6. Idan wanda ake zargi bai fahimci Turanci ba, dokar ta tanadi fassara da karanta masa bayanin domin ya fahimta.
BA ZA MU YANKE HUKUNCI A KAFAR SADA ZUMUNTA BA
Shari’a Sabanin Hankali ba shiri ne na yanke wa mutum hukunci a kafafen yaɗa labarai ba.
Ba za mu ɗauki zargi a matsayin gaskiya ba.
Ba za mu maye gurbin kotu ba.
Za mu bincika.
Za mu tambaya.
Za mu saurari bayanan da suka dace.
Sannan kuma mu bayyana abin da doka ta ce.
Domin idan muna magana kan shari’a:
HUJJA DA DOKA SU NE GINSHIKANMU.
BABBAR TAMBAYAR FITOWA TA 4
AN KAMA KA: SHIN KA SAN HAƘƘINKA NA YIN SHIRU DA TUNTUBAR LAUYA KAFIN KA BAYAR DA BAYANI?
SHARI’A SABANIN HANKALI
Za Mu Yi Bincike. Za Mu Yi Tambaya. Sannan Kuma Mu Bayyana Abin Da Doka Ta Ce.
📢 KU BI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services