ARBA’UNA HADITH NA IMAM NAWAWI (RA) HADISI NA 19 Ka Kiyaye Dokokin Allah, Allah Zai Kiyaye Ka: Tawakkali da Imani da Ƙaddara

IMG 085407 151126 1794729285977

1. Matnin Hadisi

عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ:

كُنْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ ﷺ يَوْمًا، فَقَالَ:

«يَا غُلَامُ، إِنِّي أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ: احْفَظِ اللَّهَ يَحْفَظْكَ، احْفَظِ اللَّهَ تَجِدْهُ تُجَاهَكَ، إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ اللَّهَ، وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ، وَاعْلَمْ أَنَّ الْأُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ عَلَى أَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَيْءٍ، لَمْ يَنْفَعُوكَ إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ لَكَ، وَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ يَضُرُّوكَ بِشَيْءٍ، لَمْ يَضُرُّوكَ إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْكَ، رُفِعَتِ الْأَقْلَامُ وَجَفَّتِ الصُّحُفُ».

2. Fassarar Hadisi

Daga Abu Abbas Abdullahi bn Abbas (Allah Ya yarda da su), ya ce:

Wata rana ina bayan Manzon Allah ﷺ, sai ya ce mini:

“Ya kai yaro! Zan koya maka wasu kalmomi: Ka kiyaye dokokin Allah, Allah Zai kiyaye ka. Ka kiyaye dokokin Allah, za ka samu taimakonsa a gare ka. Idan za ka roƙa, ka roƙi Allah. Idan kuma za ka nemi taimako, ka nemi taimakon Allah. Ka sani cewa da al’umma gaba ɗayanta za ta haɗu domin ta amfane ka da wani abu, ba za ta amfane ka da komai ba sai abin da Allah Ya riga Ya ƙaddara maka. Haka kuma, idan suka haɗu domin su cutar da kai, ba za su cutar da kai da komai ba sai abin da Allah Ya riga Ya ƙaddara maka. An ɗaga alƙaluma, kuma takardu sun bushe.”

3. Bayanin Hadisi

Wannan hadisi yana daga cikin manyan wasiyyoyin Manzon Allah ﷺ ga al’ummarsa. Ya ƙunshi muhimman darussa game da kiyaye dokokin Allah, dogaro gare Shi, neman taimakonsa da kuma imani da ƙaddararsa.

Na farko: Ka kiyaye dokokin Allah, Allah Zai kiyaye ka

Faɗin Annabi ﷺ: «احْفَظِ اللَّهَ يَحْفَظْكَ» yana nufin mutum ya kiyaye dokokin Allah, ya tsaya a kan umarninsa, ya nisanci abubuwan da Ya haramta, kuma ya kula da haƙƙoƙin da Allah Ya ɗora masa.

Wannan ya haɗa da kiyaye sallah, gaskiya, amana, mutuncin mutane da sauran wajibai.

Idan bawa ya kiyaye dokokin Allah, Allah kan kiyaye shi ta hanyoyi daban-daban. Zai iya kiyaye masa imaninsa, Ya shiryar da shi, Ya taimake shi wajen aikata alheri, Ya kuma ba shi kariya da taimako kamar yadda Ya so.

Wannan ba yana nufin mumini ba zai fuskanci jarrabawa ko cutuwa ba. Annabawa da salihan bayi ma sun fuskanci jarabawa, amma Allah yana taimakon bayinsa da shiriyarsa da rahamarsa.

Na biyu: Ka kiyaye Allah, za ka samu taimakonsa

Faɗin Annabi ﷺ: «احْفَظِ اللَّهَ تَجِدْهُ تُجَاهَكَ» yana nuna cewa wanda ya kiyaye dokokin Allah zai samu taimakonsa, shiriyarsa da kulawarsa.

Wannan yana ƙarfafa Musulmi ya kasance mai gaskiya a cikin ibadarsa da mu’amalarsa, ba wai ya tuna Allah ne kawai lokacin da ya shiga matsala ba.

Na uku: Ka roƙi Allah, ka nemi taimakonsa

Faɗin Annabi ﷺ: «إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ اللَّهَ، وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ» yana koya mana cewa Allah Shi ne mafificin wanda ake dogaro da shi, kuma Shi ne Mai ikon biya wa bawa buƙatunsa.

Musulmi ya kamata ya riƙa roƙon Allah a dukkan al’amuransa, ya nemi taimakonsa, ya kuma dogara gare Shi.

Wannan ba yana nufin mutum ya daina neman taimakon mutane a abubuwan da suke da ikon yi ba. Ana iya neman taimakon mutum wajen ɗaukar kaya, neman shawara, neman magani ko wani aiki da yake da ikon yi. Amma zuciya ta dogara ga Allah, domin Shi ne Mai samar da sakamako.

Abin da bai halatta ba shi ne roƙon wani halitta abin da babu mai ikon yi sai Allah, ko kuma a jingina masa ikon da Allah kaɗai Ya mallaka.

Na huɗu: Babu abin da zai same ka sai abin da Allah Ya ƙaddara

Annabi ﷺ ya bayyana cewa ko da dukkan mutane sun haɗu domin su kawo maka amfani ko cutarwa, ba za su iya yin komai ba sai abin da Allah Ya riga Ya ƙaddara.

Wannan yana koyar da mu imani da ƙaddara, da kuma tabbatar da cewa Allah Shi ne Mai cikakken iko a kan komai.

Amma imani da ƙaddara ba yana nufin mutum ya zauna ba tare da ƙoƙari ba. Musulmi yana da alhakin yin aiki, neman halal, ɗaukar matakan kariya, guje wa abin da zai cutar da shi, sannan ya miƙa sakamakon ga Allah.

Misali, wanda yake neman arziki ya kamata ya yi aiki da gaskiya, ya nemi halal, ya guji haram, sannan ya dogara ga Allah wajen samun sakamako.

Na biyar: “An ɗaga alƙaluma, takardu sun bushe”

Faɗin Annabi ﷺ: «رُفِعَتِ الْأَقْلَامُ وَجَفَّتِ الصُّحُفُ» yana nuna cewa abin da Allah Ya ƙaddara ya riga ya tabbata a rubutunsa. Babu abin da yake faruwa a cikin mulkinsa da ya ɓuya gare Shi.

Wannan ya kamata ya ƙara wa mumini nutsuwa, tawakkali da haƙuri, musamman idan ya fuskanci jarrabawa ko wani abu da bai yi tsammani ba.

4. Ƙarin Koyarwa daga Wata Ruwaya

A wata ruwaya daban da ba ta cikin lafazin Tirmidhi da Imam Nawawi suka kawo a wannan hadisi, akwai ƙarin kalmomi masu muhimmanci:

«تَعَرَّفْ إِلَى اللَّهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفْكَ فِي الشِّدَّةِ»

“Ka kusanci Allah a lokacin yalwa, Zai taimake ka a lokacin ƙunci.”

Ma’anar wannan ita ce kada mutum ya tuna Allah ne kawai idan ya shiga matsala. Ya kamata ya kasance mai ibada, addu’a da biyayya a lokacin da yake cikin ƙoshin lafiya, wadata da walwala, domin ya kasance cikin masu kusantar Allah a kowane hali.

5. Darussan da Muke Koya

1. Kiyaye dokokin Allah yana daga cikin manyan dalilan samun taimakonsa da kulawarsa.
2. Musulmi ya kasance mai tuna Allah a lokacin farin ciki da lokacin ƙunci.
3. Addu’a da neman taimako daga Allah suna daga cikin manyan ibadun mumini.
4. Ya kamata zuciyar mutum ta dogara ga Allah, ko da yana amfani da taimakon mutane.
5. Imani da ƙaddara yana taimaka wa mutum ya samu nutsuwa da haƙuri.
6. Bai kamata mutum ya yanke ƙauna idan wani abu da yake so bai same shi ba.
7. Tawakkali ba ya hana aiki da ƙoƙari; yana zuwa ne tare da ɗaukar matakan da suka dace.
8. Abin da Allah Ya ƙaddara zai faru, kuma babu abin da zai faru ba tare da saninsa ba.
9. Ya kamata mutum ya kusanci Allah a lokacin yalwa kafin lokacin ƙunci.

6. Yadda Za Mu Aiwatar da Hadisin a Rayuwarmu

– A kasuwanci: Mu nemi halal, mu guji yaudara, mu yi aiki da gaskiya, sannan mu dogara ga Allah wajen neman arziki.
– A iyali: Mu kula da wajibai da haƙƙoƙin iyalinmu, mu roƙi Allah Ya ba mu zaman lafiya.
– A wurin aiki: Mu yi ƙoƙari, mu riƙe amana, mu kuma nemi taimakon Allah wajen gudanar da ayyukanmu.
– A lokacin jarrabawa: Kada mu yanke ƙauna; mu yi haƙuri, mu nemi mafita ta halal, mu kuma dogara ga Allah.
– A rayuwarmu: Mu riƙa yin addu’a da ibada a kowane hali, ba sai lokacin da matsala ta taso ba.

7. Tunatarwa

Ya kai ɗan’uwa Musulmi, kada ka dogara da ƙarfin mutane ko dukiya har ka manta da Allah. Mutane suna iya taimaka maka, amma ikon komai yana hannun Allah.

Ka yi ƙoƙari, ka nemi halal, ka kiyaye dokokin Allah, ka riƙa roƙonsa, sannan ka miƙa masa al’amuranka.

Idan wani abu da kake so bai same ka ba, kada ka yanke ƙauna. Ka tuna cewa Allah Ya fi sanin abin da yake alheri gare ka. Ka ci gaba da ƙoƙari, ka yi haƙuri, ka kuma dogara gare Shi.

8. Addu’a

اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ الْهُدَى وَالتُّقَى وَالْعَفَافَ وَالْغِنَى، وَنَسْأَلُكَ التَّوَكُّلَ عَلَيْكَ وَالثَّبَاتَ عَلَى طَاعَتِكَ.

Ya Allah, muna roƙonKa shiriya, tsoronKa, kame kai daga haram da wadatar zuci. Muna roƙonKa Ka ba mu ikon dogaro gareKa da tsayawa a kan biyayyarKa.

Lura: Farkon wannan addu’a, daga «اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ الْهُدَى…» har zuwa «وَالْغِنَى», ya zo a cikin addu’ar Annabi ﷺ a Sahih Muslim. Ƙarin kalmomin da suka biyo baya addu’a ce da aka tsara, ba lafazin wannan hadisi ba.

9. Manazarta

1. Al-Qur’ani: Suratul Baqarah, aya ta 286.
2. Al-Qur’ani: Suratu At-Talaq, aya ta 3.
3. Jami’ at-Tirmidhi, Hadisi na 2516.
4. Sahih Muslim, Hadisi na 2721.
5. Arba’una Hadith na Imam Nawawi, Hadisi na 19.
6. Jami’ul Ulum wal-Hikam na Ibn Rajab al-Hanbali.

Allah ne Mafi sani.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *