ARBA’UNA HADITH NA IMAM NAWAWI (RA)
HADISI NA 20
Idan Ka Rasa Kunya, Za Ka Iya Aikata Abin da Ka Ga Dama: Muhimmancin Kunya a Rayuwar Musulmi
1. Matnin Hadisi
عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ عُقْبَةَ بْنِ عَمْرٍو الْأَنْصَارِيِّ الْبَدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ:
«إِنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلَامِ النُّبُوَّةِ الْأُولَى: إِذَا لَمْ تَسْتَحِ فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ».
2. Fassarar Hadisi
Daga Abu Mas’ud Uqbah bn Amr al-Ansari al-Badri (Allah Ya yarda da shi), ya ce Manzon Allah ﷺ ya ce:
“Lallai daga cikin abubuwan da mutane suka gada daga maganganun annabawan farko akwai wannan: Idan ba ka jin kunya, to ka aikata abin da ka ga dama.”
3. Bayanin Hadisi
Wannan hadisi mai gajeren lafazi ne amma yana ɗauke da babban darasi game da muhimmancin kunya a rayuwar ɗan Adam.
Annabi ﷺ ya bayyana cewa koyarwar kunya ba ta fara ne da wannan al’umma kaɗai ba. Tana daga cikin kyawawan koyarwar annabawan da suka gabata, domin kunya tana taimaka wa mutum ya nisanci munanan ayyuka da abubuwan da suke rage mutuncinsa.
Na farko: Kunya tana daga cikin kyawawan halayen Musulmi
Kunya, wato Al-Haya’u, tana nufin wani hali ne da yake sa mutum jin nauyin aikata abin da bai dace ba, saboda tsoron Allah, kiyaye mutunci da kuma girmama mutane.
Kunya ta gari tana hana mutum aikata abin da Allah Ya haramta, tana kuma taimaka masa ya kiyaye harshensa, idonsa, mu’amalarsa da sauran ayyukansa.
Mutum mai kunya yana tunanin sakamakon abin da zai faɗa ko ya aikata kafin ya yi shi. Ba ya son ya aikata abin da zai saɓa wa Allah ko ya cutar da wasu.
Na biyu: Ma’anar “Idan ba ka jin kunya, ka aikata abin da ka ga dama”
Faɗin Annabi ﷺ: «إِذَا لَمْ تَسْتَحِ فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ» ba izini ba ne ga mutum ya aikata duk abin da yake so, komai muninsa.
Malamai sun yi bayanin wannan jumla ta hanyoyi biyu da suka shahara:
1. Gargadi da tsoratarwa: Idan mutum ya rasa kunyar da take hana shi aikata abin kunya, zai iya aikata duk wani mummunan abu ba tare da jin nauyi ba. Wannan zai iya kai shi ga saɓon Allah da tauye haƙƙin mutane. A wannan fahimta, kalmar tana nufin: ka aikata abin da kake so, amma ka san cewa za ka fuskanci sakamakon aikinka.
2. Bayyana abin da ya dace a aikata: Idan abin da mutum yake son aikatawa ba ya saɓa wa shari’ar Allah kuma ba abin kunya ba ne, to babu laifi ya aikata shi. Amma idan abin haram ne ko yana cutar da wani, wajibi ne ya nisance shi.
Saboda haka, wannan hadisi yana jan hankalinmu ne mu kasance masu tunanin Allah da sakamakon ayyukanmu kafin mu aikata su.
Na uku: Kunya ba ta hana mutum neman ilimi ko faɗin gaskiya
Akwai bambanci tsakanin kunya mai kyau da jin kunyar da take hana mutum yin abin da ya dace.
Kunya mai kyau ita ce wadda take hana mutum aikata haram, zagi, ƙarya, cin amana da sauran munanan ayyuka.
Amma jin kunyar tambayar abin da mutum bai sani ba, neman ilimi, faɗin gaskiya, kare haƙƙinsa ko neman taimako a lokacin da yake buƙata, ba ita ce kunyar da Musulunci yake yabawa ba.
Musulmi ya kamata ya kasance mai kunya, amma kada kunyar ta hana shi aikata abin da Allah Ya wajabta masa ko neman abin da yake da haƙƙi a kansa.
Na huɗu: Kunya tana taimakawa wajen kare al’umma
Idan mutane suka kasance masu kunya da tsoron Allah, za su fi kula da mutuncin juna, su guji cin zarafi, yaɗa ƙarya, zagi, alfasha da sauran ayyukan da suke kawo lalacewa.
Kunya tana taimakawa wajen gina al’umma mai gaskiya, mutunci da amana. Idan aka rasa wannan hali, mutum zai iya fara aikata abin da a da yake jin nauyin yi.
4. Darussan da Muke Koya
1. Kunya tana daga cikin kyawawan halayen da annabawa suka koyar.
2. Kunya tana taimaka wa mutum wajen nisantar zunubi da munanan ayyuka.
3. Rasa kunya na iya sa mutum ya aikata abubuwan da za su ɓata masa mutunci.
4. Ya kamata Musulmi ya riƙa tunanin Allah kafin ya faɗi magana ko ya aikata wani abu.
5. Kunya ba ta hana neman ilimi ko tambayar abin da ba a sani ba.
6. Bai kamata mutum ya yi shiru a kan zalunci saboda tsoron mutane ba.
7. Kunya mai kyau tana taimakawa wajen gina zaman lafiya da mutunta juna.
8. Kowane mutum ya kula da ayyukansa a fili da ɓoye, domin Allah Yana ganin duk abin da yake aikatawa.
5. Yadda Za Mu Aiwatar da Hadisin a Rayuwarmu
– A iyali: Mu guji zagi, cin zarafi da kalaman da suke raunata zukatan iyalanmu.
– A kasuwanci: Mu ji nauyin yaudara, ƙarya, cin amana da cin dukiyar mutane ta haram.
– A wurin aiki: Mu kiyaye mutunci, gaskiya da amanar da aka ɗora mana.
– A kafafen sada zumunta: Mu guji yaɗa hotuna, bidiyo ko saƙonnin da suke ƙunshe da alfasha, ƙarya ko cin zarafin wasu.
– A cikin al’umma: Mu guji aikata abin da zai cutar da mutuncinmu ko na wasu.
– A neman ilimi: Kada mu ji kunyar tambayar abin da ba mu sani ba, domin tambaya hanya ce ta samun fahimta.
6. Tunatarwa
Ya kai ɗan’uwa Musulmi, ka tuna cewa mutane na iya ganin abin da kake aikatawa a fili, amma Allah Yana ganin abin da kake aikatawa a ɓoye da bayyane.
Kada ka bari son zuciya ya sa ka rasa kunyar da take hana mutum aikata munanan abubuwa.
Ka kasance mai kunya, gaskiya da mutunci. Amma kada ka bari kunya ta hana ka neman ilimi, faɗin gaskiya ko kare haƙƙinka.
Ka tuna: Kunya ba rauni ba ce; tana daga cikin kyawawan halayen da suke ƙawata rayuwar Musulmi.
7. Addu’a
اللَّهُمَّ زَيِّنَّا بِالْحَيَاءِ وَالْإِيمَانِ، وَجَنِّبْنَا الْفَوَاحِشَ وَالْمُنْكَرَاتِ، وَحَسِّنْ أَخْلَاقَنَا، وَاحْفَظْنَا مِنَ الْمَعَاصِي.
Ya Allah, Ka ƙawata mu da kunya da imani, Ka nisantar da mu daga alfasha da munanan ayyuka, Ka kyautata halayenmu, Ka kuma kiyaye mu daga saɓonKa.
Lura: Wannan addu’a ce da aka tsara bisa ma’anarta mai kyau; ba lafazin hadisi ba ce.
8. Manazarta
1. Sahih al-Bukhari, Hadisi na 3483.
2. Arba’una Hadith na Imam Nawawi, Hadisi na 20.
3. Fath al-Bari na Ibn Hajar al-Asqalani, sharhin Hadisi na 3483.
4. Jami’ul Ulum wal-Hikam na Ibn Rajab al-Hanbali, sharhin Hadisi na 20.
Allah ne Mafi sani.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
