DAGA ZINAREN ₦4.4 BILIYAN A KANO ZUWA ƘWATO ₦5.3 BILIYAN NA ƘANANAN HUKUMOMI: MANYAN NASARORIN HUKUMOMIN TSARO DA YAƘI DA LAIFUFFUKA A NAJERIYA

IMG 164612 181126 1795016782317

ALFIJIR LABARAI | BINCIKEN AYYUKAN HUKUMOMIN TSARO DA YAƘI DA LAIFUFFUKA

Laraba, 18 Nuwamba 2026

Daga ƙoƙarin fitar da zinare mai darajar sama da Naira biliyan 4.4 ta Filin Jirgin Sama na Malam Aminu Kano, zuwa sanarwar kwato Naira biliyan 5.3 daga asusun ƙananan hukumomi da Hukumar ICPC ta yi, wannan makon ya sake jawo hankali kan yadda hukumomin Najeriya ke yaƙi da laifuffuka da kare dukiyar jama’a.

Haka kuma, Hukumar NDLEA ta bayyana wasu manyan ƙwace-ƙwacen miyagun ƙwayoyi, yayin da NSCDC ke fuskantar tambayoyi daga Majalisar Wakilai kan zarge-zargen cin zarafi da ake yi wa wasu jami’anta.

A wannan rahoto, Alfijir Labarai ya tattara muhimman sanarwar hukumomin tsaro da yaƙi da laifuffuka, tare da bambance ranar faruwar aiki da ranar da aka wallafa sanarwa.

1. EFCC: Kotu ta samu jami’in tsaro da laifin ƙoƙarin fasa-ƙwabrin zinare na ₦4.4 biliyan

Babbar Kotun Tarayya da ke Kano ta samu Ali Baffa, wani jami’in tsaron filin jirgin sama, da laifin ƙoƙarin fitar da kilogram 22.2 na zinare daga Najeriya ba bisa ƙa’ida ba.

Rahoton da aka wallafa a ranar 18 Nuwamba 2026 ya bayyana cewa kotun ta kuma bayar da umarnin ƙwace zinaren ga Gwamnatin Tarayya.

EFCC ta kiyasta darajar zinaren da sama da Naira biliyan 4.4.

A cewar hukumar, an kama Baffa ne a ranar 11 Yuni 2026 a ɓangaren zirga-zirgar jiragen ƙasashen waje na Filin Jirgin Sama na Ƙasa da Ƙasa na Malam Aminu Kano.

Hukumar ta ce jami’in ya ɓoye zinaren a cikin wandonsa domin kauce wa binciken jami’an tsaro, kafin ya miƙa shi ga wasu fasinjoji da za su fitar da shi zuwa ƙasashen waje.

Binciken EFCC ya kuma kai ga kama Aushabu Nasidi da Mukhtar Muhammad Dan Zaria, waɗanda hukumar ke zargi da hannu wajen samar da zinaren da shirya safarar sa.

Sai dai ya kamata a bambanta hukuncin da aka yanke wa Baffa da matsayin shari’ar sauran mutanen biyu. Ba mu da hujjar cewa an riga an yanke musu hukunci.

Abin lura: Wannan shari’a ta sake nuna muhimmancin binciken hanyoyin safarar albarkatun ƙasa, musamman a wuraren da ake sa ran za su kasance ƙarƙashin tsauraran matakan tsaro.

2. ICPC: An sanar da kwato ₦5.3 biliyan daga asusun ƙananan hukumomi

Hukumar Yaƙi da Cin Hanci da Rashawa da Rashin Gaskiya (ICPC) ta sanar da cewa ta kwato sama da Naira biliyan 5.3 daga asusun ƙananan hukumomi a jihohi bakwai da Babban Birnin Tarayya.

Sanarwar hukumar ta ranar 12 Nuwamba 2026 ta kuma bayyana wani shirin haɗin gwiwa da Hukumar Fasahar Sadarwa ta Ƙasa (NITDA), domin samar da shafukan intanet da za su bai wa jama’a damar samun bayanai kan ayyuka, kasafin kuɗi da kashe kuɗaɗen ƙananan hukumomi.

Nasarawa ce jiha ta farko da aka fara aiwatar da shirin.

Duk da wannan sanarwa, har yanzu akwai buƙatar ICPC ta ƙara fayyace sunayen jihohin da abin ya shafa, asusun da aka bincika da kuma yadda aka tabbatar da mallakar kuɗaɗen da aka kwato.

Wannan bayani yana da muhimmanci domin jama’a su fahimci ko kuɗaɗen da aka kwato sun kasance kuɗaɗen da aka karkatar, kuɗaɗen da ba a yi amfani da su yadda ya kamata ba, ko kuma kuɗaɗen da aka samu ta wata hanya ta daban.

3. NDLEA: An kama mutane takwas da ake zargi da safarar hodar iblis

Hukumar NDLEA ta bayyana kama mutane takwas da ake zargi da kasancewa cikin wata hanyar safarar hodar iblis da ta haɗa Lagos da Kano, tare da shirin kai miyagun ƙwayoyin zuwa ƙasashen waje ta Nijar da Libya.

A cewar rahoton hukumar, an ƙwato ƙwayoyin hodar iblis 634 masu nauyin kilogram 13.795.

Binciken ya fara ne a ranar 30 Oktoba 2026, lokacin da jami’an hukumar suka kama wani mutum mai suna Okwudiba Ifeanyichukwu Damian a wani otal da ke yankin Ago Palace, Okota, Lagos.

NDLEA ta ce binciken ya kai ga gano wasu mutane da ake zargi da hannu a hanyar safarar ƙwayoyin.

A wani aikin daban, hukumar ta bayyana ƙwato kilogram 25.05 na methamphetamine da aka ɓoye cikin kwalayen abincin safe da aka shigo da su daga Afirka ta Kudu ta Filin Jirgin Sama na Murtala Muhammed da ke Lagos.

Hukumar ta kuma bayyana kama wani ɗan ƙasar Amurka da ake zargi da shigo da kilogram 33.95 na wani nau’in tabar wiwi daga Thailand.

Muhimmin bayani: Waɗannan ayyuka sun faru ne a lokutan da suka gabata, duk da cewa an wallafa wasu daga cikin sanarwar a cikin lokacin rahotonmu. Saboda haka, ba za mu gabatar da ranar wallafa sanarwa a matsayin ranar kama waɗanda ake zargi ba.

4. NSCDC: Majalisar Wakilai ta nemi bayani kan zarge-zargen cin zarafin jama’a

Kwamitin Majalisar Wakilai mai kula da harkokin ma’adinai ya buƙaci Kwamandan Janar na NSCDC ya bayyana a gabansa domin amsa tambayoyi kan zarge-zargen cin zarafi, karɓar kuɗi ba bisa ƙa’ida ba da tsare mutane ba bisa doka ba da ake yi wa wasu jami’an Mining Marshals.

Rahoton Premium Times na 16 Nuwamba 2026 ya bayyana cewa matakin ya biyo bayan korafe-korafen wasu masu lasisin haƙar ma’adinai da kuma iyalan wani jami’in NSCDC da ake zargin abokan aikinsa ne suka kashe.

Kwamitin ya buƙaci shugabancin hukumar ya yi bayani kan tsarin gudanar da ayyukan Mining Marshals da matakan da ake ɗauka domin hana cin zarafin jama’a.

Wannan batu yana da muhimmanci domin jami’an tsaro suna da alhakin kare jama’a da dukiyoyinsu, kuma dole ne ayyukansu su kasance ƙarƙashin doka.

Sai dai waɗannan zarge-zarge ne da ake bincike a kansu, ba hukuncin kotu da ya tabbatar da laifin dukkan jami’an da abin ya shafa ba.

5. NPF: Rundunar ‘Yan Sanda ta bayyana nasarorin ceto da kama waɗanda ake zargi

Rundunar ‘Yan Sandan Najeriya ta bayyana wasu nasarorin ayyukan tsaro da suka haɗa da ceto mutane 17 da aka yi garkuwa da su, dakile wasu hare-hare da kuma ƙwato makamai da alburusai.

Daga cikin mutanen da aka ce an ceto akwai Alhaji Abdullahi Fanka, shugaban APC na Ƙaramar Hukumar Rogo a Kano, wanda rahoton ya ce ya shafe kwanaki 68 a hannun masu garkuwa da mutane.

A wani rahoton ayyukan rundunar da Sufeto-Janar Olatunji Disu ya gabatar, an kuma bayyana kama mutane 218 da ake zargi da ta’addanci da ‘yan bindiga, da kuma ceto mutane 95 da aka yi garkuwa da su.

Waɗannan alkaluma sun shafi rahoton ayyukan rundunar da ya gabata, don haka ya kamata a bambanta su da sabon samame na makon nan.

6. FRSC: Mutane 3,445 sun mutu a haɗurran mota cikin watanni tara

Hukumar Kula da Haɗurra ta Hanya (FRSC) ta bayyana cewa mutane 3,445 sun mutu, yayin da wasu 22,292 suka ji rauni a haɗurran mota 7,156 da aka samu a Najeriya tsakanin Janairu da Satumba 2026.

Shugaban hukumar, Shehu Mohammed, ya bayyana waɗannan alkaluma a yayin wani taron wayar da kan jama’a kan haɗurran hanya.

Ya danganta haɗurran da suka faru da gudun wuce ƙima da sakacin direbobi, tare da jaddada buƙatar ƙarfafa bin dokokin hanya.

Wannan adadi yana nuna cewa haɗurran mota na ci gaba da zama babban ƙalubalen tsaron rayukan jama’a a Najeriya.

7. Sauran hukumomi: Abin da muka samu a binciken wannan makon

Hukumar Shige da Fice ta Ƙasa (NIS): Ta wallafa bayanai kan shirin rajistar neman fasfo ga ‘yan Najeriya mazauna Birtaniya da kuma ɗaga darajar jami’anta. Ba a samu sabon babban samamen tsaro da ya dace a tabbatar ba.

Rundunar Sojin Ƙasa: An samu rahotannin ayyukan haɗin gwiwa da ceto mutane a wasu yankuna, ciki har da Borno da Plateau.

Rundunar Sojin Sama: Ba a samu sabon cikakken rahoton samamen da ya dace a saka a matsayin babban labarin wannan makon ba.

Rundunar Sojin Ruwa: An samu sanarwar inganta kayan aiki da gine-gine a sansanin Bonny da ke Jihar Rivers. Ba sabon samamen kama masu laifi ba ne.

Hukumar Kwastam: An samu bayanan kuɗaɗen shiga da ƙwato kayayyakin fasa-ƙwabri a farkon Nuwamba, amma ba mu gabatar da su a matsayin sabon rahoton ayyukan makon nan ba.

8. Abubuwan da ya kamata a ci gaba da sa ido a kai

Daga bayanan da aka tattara, akwai muhimman tambayoyi da ya kamata a ci gaba da bibiyarsu:

1. Shin EFCC za ta iya gano cikakken tsarin safarar zinaren da kuma sauran mutanen da ake zargi da hannu?
2. Shin ICPC za ta bayyana cikakken bayanin kuɗaɗen ₦5.3 biliyan da ta ce ta kwato?
3. Shin binciken Majalisar Wakilai kan zarge-zargen da suka shafi NSCDC zai haifar da matakan ladabtarwa ko gurfanar da waɗanda aka tabbatar da laifinsu?
4. Shin NDLEA za ta iya gano masu ɗaukar nauyin manyan hanyoyin safarar miyagun ƙwayoyi?
5. Shin NPF da sauran hukumomin tsaro za su iya rage yawan garkuwa da mutane da sauran laifuffuka?
6. Wane mataki FRSC za ta ɗauka domin rage yawan mutanen da ke mutuwa a haɗurran hanya?

Rahotannin wannan makon sun nuna cewa yaƙi da laifuffuka a Najeriya ya shafi fannoni da dama, tun daga safarar albarkatun ƙasa da miyagun ƙwayoyi zuwa cin hanci, garkuwa da mutane da haɗurran hanya.

Hukuncin kotun Kano kan ƙoƙarin fitar da zinare na sama da Naira biliyan 4.4 da kuma sanarwar ICPC kan kwato Naira biliyan 5.3 sun jawo hankali kan buƙatar kare albarkatun ƙasa da kuɗaɗen jama’a.

Sai dai nasarar hukumomi ba za a auna ta da sanarwar kama mutane ko ƙwato kuɗaɗe kaɗai ba. Ana buƙatar cikakken bincike, bin doka, hukuncin kotu, gaskiya wajen gudanar da ayyuka da kuma sakamakon da jama’a za su gani a rayuwarsu.

Alfijir Labarai zai ci gaba da bibiyar dukkan hukumomin tsaro da yaƙi da laifuffuka a Najeriya, tare da tantance sanarwar hukumomi da kuma bayyana abubuwan da suka shafi jama’a.

ALFIJIR LABARAI

Mu Bincika. Mu Tantance. Mu Bayyana.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *