KUƊIN E-AUCTION NA CUSTOMS: ME BAYANAN HUKUMA DA DOKA SUKA CE GAME DA LISSAFI DA BINCIKEN KUƊIN?

IMG 170613 221026 1792685179084

MU LEKA HUKUMAR CUSTOMS

FITOWA TA 6

Gwanjon kayayyaki ta hanyar yanar gizo (e-Auction) na daga cikin hanyoyin da Hukumar Kwastam ta Najeriya (Nigeria Customs Service — NCS) ke amfani da su wajen sayar da kayayyakin da suka shiga tsarin gwanjo.

Bayan kammala gwanjo da karɓar kuɗin kayayyakin da aka sayar, akwai muhimman batutuwa da suka shafi gaskiya da riƙon amana: yadda ake rubuta kuɗin a lissafi, yadda ake daidaita bayanan ciniki da biyan kuɗi, da kuma yadda ake tabbatar da sahihancin bayanan kuɗin da aka samu.

A wannan Fitowa ta 6 ta shirin “Mu Leka Hukumar Customs”, Alfijir Labarai ta duba bayanan da hukumar ta wallafa, tanade-tanaden doka, da kuma rahotannin da suka shafi sa ido kan kuɗaɗen shiga na Customs.

₦1.34 BILLION DAGA E-AUCTION A RABIN FARKO NA 2024

A rahoton aikinta na rabin farko na shekarar 2024, Hukumar Kwastam ta bayyana cewa ta samu ₦1,343,607,394.17 daga e-Auction tsakanin Janairu da Yuni na wannan shekarar.

Rahoton ya nuna cewa an samu ₦415,205,871.14 a zangon farko, sannan ₦928,401,523.03 a zangon na biyu. Jimillar waɗannan adadi ita ce ₦1,343,607,394.17. <Cite refs={[“turn479599search36”]}/>

Wannan bayanin ya tabbatar da cewa hukumar ta wallafa takamaiman adadin kuɗin da ta samu daga e-Auction a wannan lokaci.

Sai dai, rahoton na rabin shekara bai bayar da cikakken jadawalin duk kayayyakin da aka sayar, kuɗin kowace gwanjo, ko yadda aka rubuta kuɗaɗen a lissafin shekara-shekara ba.

Saboda haka, ba za mu ɗauki wannan adadi a matsayin jimillar kuɗin e-Auction na shekarar gaba ɗaya ba.

MAJALISAR WAKILAI TA NEMI CIKAKKUN BAYANAN GWANJO

A ranar 3 ga Maris, 2026, an ruwaito cewa Kwamitin Kuɗi na Majalisar Wakilai ya nemi Hukumar Kwastam ta gabatar da cikakkun bayanai kan kayayyakin da aka yi wa gwanjo da kuɗin da aka samu daga gare su tsakanin shekarun 2023 da 2025.

A cewar rahoton, an nemi bayanai kan kayayyakin da aka sayar da jimillar kuɗin da aka samu. Rahoton ya kuma bayyana cewa Shugaban Hukumar Kwastam, Bashir Adewale Adeniyi, ya ce za a iya samar da cikakkun bayanan gwanjon idan an gabatar da buƙata ta hukuma. <Cite refs={[“turn479599search4”]}/>

Wannan rahoto bai tabbatar da cewa an samu kuɗin da suka ɓace ba. Abin da ya nuna shi ne cewa Majalisar Wakilai ta nemi ƙarin bayanai domin gudanar da aikinta na sa ido kan kuɗaɗen shiga na gwamnati.

ME DOKAR NCS TA 2023 TA TANADA?

Sashe na 20 na Dokar Nigeria Customs Service Act, 2023 ya tanadi cewa hukumar za ta adana ingantattun lissafi da bayanan kuɗi, tare da bin tsarin binciken lissafi da ƙa’idojin da suka dace.

Sashe na 21 kuma ya tanadi gabatar da rahoton ayyukan hukumar tare da lissafin kuɗin da aka tantance da rahoton masu binciken kuɗi. <Cite refs={[“turn479599search36”]}/>

Waɗannan tanade-tanade sun nuna muhimmancin adana bayanan kuɗi da tantance su. Abin da bincikenmu ke son fayyacewa shi ne yadda kuɗin e-Auction suke bayyana a cikin lissafin hukumar, da kuma ko akwai cikakkun bayanan gwanjo da jama’a za su iya samu.

FRC TA BAYYANA DAMUWA KAN AUDITED ACCOUNTS NA CUSTOMS

A ranar 22 ga Yuli, 2026, Hukumar Fiscal Responsibility Commission (FRC) ta wallafa sanarwar cewa Hukumar Kwastam ba ta miƙa mata cikakkun audited financial statements tun shekarar 2019 ba, lamarin da FRC ta bayyana a matsayin rashin bin tanade-tanaden Fiscal Responsibility Act, 2007.

Sanarwar ta ce wakilin Customs ya danganta jinkirin da matsalolin sadarwa, tare da tabbatar da cewa hukumar za ta ɗauki matakin miƙa takardun da ba a gabatar ba. <Cite refs={[“turn479599search0”]}/>

Wannan batu yana da muhimmanci wajen fahimtar tsarin lissafin kuɗin hukumar gaba ɗaya. Sai dai, sanarwar ba ta tabbatar da cewa kuɗin e-Auction sun ɓace ba, ko kuma cewa batun audited accounts ya shafi kuɗin gwanjo kai tsaye.

Saboda haka, ya dace a bambanta batun lissafin hukumar gaba ɗaya da tambayar yadda ake rubuta kuɗin e-Auction da tantance su.

JIMILLAR KUƊIN CUSTOMS BA JIMILLAR KUƊIN AUCTION BA CE

Kuɗaɗen shiga na Customs sun haɗa da nau’o’i daban-daban, ciki har da import duty, excise duty da wasu kuɗaɗen hidima da tara. Saboda haka, ba daidai ba ne a ɗauki jimillar kuɗin shiga na Customs a matsayin kuɗin e-Auction kaɗai.

Haka kuma, ba daidai ba ne a ɗauki adadin da aka samu a rabin farko na 2024 a matsayin kuɗin gwanjon shekarar gaba ɗaya.

Domin samun cikakken bayani, ana buƙatar bayanan da suka ware kuɗin gwanjo daga sauran kuɗaɗen shiga, tare da bayanan lokacin da aka karɓi kuɗin da yadda aka rubuta su a lissafi.

ALFIJIR LABARAI TA NEMI BAYANI DAGA CUSTOMS

Alfijir Labarai ta aika da buƙatar bayani ga Sashen Hulɗa da Jama’a na Hukumar Kwastam, sannan ta bi diddigin buƙatar ta hanyar WhatsApp.

Sai dai, bayan mako guda da aika buƙatar, har zuwa lokacin kammala wannan rahoto, ba mu samu amsar da ta fayyace tambayoyinmu ba.

Alfijir Labarai a shirye take ta karɓi martanin hukumar tare da sabunta rahoton idan ta samar da ƙarin bayani ko takardu.

Bayanan hukuma sun nuna cewa Customs ta bayyana takamaiman kuɗin da ta samu daga e-Auction a rabin farko na shekarar 2024. Haka kuma, rahoton Majalisar Wakilai na Maris 2026 ya nuna cewa an nemi cikakkun bayanan gwanjo na shekarun 2023 zuwa 2025, yayin da FRC ta wallafa sanarwa kan batun miƙa audited financial statements na Customs.

Waɗannan bayanai suna nuna muhimmancin samun cikakkun takardun da za su fayyace kuɗin gwanjo da yadda suke bayyana a lissafin hukumar. Amma ba su tabbatar da cewa kuɗin e-Auction sun ɓace ko an yi amfani da su ba bisa ƙa’ida ba.

Alfijir Labarai za ta ci gaba da bin diddigin wannan batu, tare da bambance abin da aka tabbatar da abin da har yanzu ake buƙatar bayani a kai.

Manufar binciken ita ce ƙarfafa gaskiya, riƙon amana da fahimtar jama’a game da yadda ake gudanar da tsarin e-Auction da kuma bin diddigin kuɗaɗen da ake samu daga gare shi.

NASSOSHI DA HANYOYIN SAMUN BAYANAI

1. Nigeria Customs Service Performance Report: Second Quarter and Half Year 2024

NIGERIA-CUSTOMS-SERVICE-PERFORMANCE

2. Nigeria Customs Service Act, 2023 — Dokar Hukumar Kwastam ta Najeriya.

3. Vanguard

4. Fiscal Responsibility Commission, 22 Yuli 2026

5. Nigeria Customs Service e-Auction Portal

📢 KU BI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *