FITOWA TA 1
Gabatarwa
Kasuwanci yana daga cikin hanyoyin neman halal da Musulunci ya amince da su. Amma duk da halaccin kasuwanci, akwai wasu hanyoyin samun kuɗi da Shari’ar Musulunci ta haramta, waɗanda suka haɗa da Riba.
A rayuwar yau da kullum, wasu mutane kan rikita ribar da ake samu daga ciniki da Ribar da Allah Ya haramta. Saboda haka, yana da muhimmanci Musulmi, musamman masu kasuwanci, su fahimci bambancin da ke tsakaninsu.
1. Menene Riba?
Riba a ma’anar Shari’a ita ce ƙarin da ake samu a cikin wasu mu’amalolin kuɗi ko kayayyakin da Shari’a ta haramta.
Misali, mutum ya ba wani bashin ₦100,000, amma ya sharɗanta cewa sai an mayar masa da ₦120,000. Ƙarin ₦20,000 ɗin Riba ne, saboda an sharɗanta shi a kan bashin.
2. Bambanci tsakanin Ribar kasuwanci da Ribar haram
Allah Maɗaukakin Sarki Ya ce:
وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا
Ma’ana: “Allah Ya halatta ciniki, Ya haramta Riba.”
(Suratul Baqarah, aya ta 275).
Wannan aya tana nuna bambancin ciniki da Riba.
Misalin ribar kasuwanci:
Mutum ya sayi buhun shinkafa a ₦80,000, sannan ya sayar da shi a ₦100,000. Ya samu ribar ₦20,000. Wannan ribar ciniki ce ta halal, idan an cika sharuddan ciniki na Shari’a.
Misalin Ribar da aka haramta:
Mutum ya ba wani bashin ₦80,000, amma ya sharɗanta cewa za a mayar masa da ₦100,000 bayan wata biyu. Ƙarin ₦20,000 ɗin Riba ne.
Saboda haka, ba duk ƙarin kuɗi da mutum ya samu ba ne ake kira Riba. Abin lura shi ne irin mu’amalar da aka yi da kuma yadda aka samu kuɗin.
3. Haramcin Riba a Alƙur’ani
Allah Ya yi gargaɗi mai tsanani ga waɗanda suke mu’amala da Riba.
Ya ce:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ
Ma’ana:
“Ya ku waɗanda suka yi imani! Ku ji tsoron Allah, kuma ku bar abin da ya rage na Riba idan kun kasance muminai. Idan kuwa ba ku aikata haka ba, to, ku sani cewa akwai yaƙi daga Allah da ManzonSa.”
(Suratul Baqarah, ayoyi na 278–279).
Wannan gargaɗi yana nuna girman laifin Riba a Musulunci.
4. Gargadin Manzon Allah ﷺ game da Riba
Jabir (RA) ya ruwaito cewa Manzon Allah ﷺ ya la’anci mai cin Riba, mai bayar da ita, mai rubuta ta da shaidunta.
Sannan ya bayyana cewa dukansu ɗaya suke a cikin laifin wannan mu’amala.
(Sahih Muslim, Hadisi na 1598).
Wannan hadisi yana nuna muhimmancin nisantar duk wata gudummawa da ke taimakawa wajen gudanar da mu’amalar Riba.
5. Manyan nau’o’in Riba
A ilimin fikihu, akwai manyan nau’o’i biyu da ake yawan bayyanawa:
A. Riba An-Nasi’ah
Ita ce Ribar da take da alaƙa da jinkirin biyan bashi ko sharɗanta ƙarin kuɗi saboda lokacin da aka bayar.
Misali, mutum ya karɓi bashin ₦100,000, amma aka sharɗanta masa mayar da ₦120,000 bayan wata uku.
B. Riba Al-Fadl
Ita ce Ribar da take faruwa a musayar wasu kayayyakin ribawi iri ɗaya idan aka samu bambancin yawa ko rashin cika sharuddan musayar da Shari’a ta gindaya.
Misali, musayar zinariya da zinariya ko alkama da alkama ba tare da kiyaye sharuddan da Shari’a ta tanada ba.
Za mu yi cikakken bayani kan waɗannan nau’o’in a fitowar gaba.
6. Me ya sa Musulunci ya haramta Riba?
Haramcin Riba yana ɗauke da hikimomi masu yawa, daga cikinsu akwai:
– Kare dukiyar mutane daga zalunci.
– Hana cin gajiyar matsin halin masu buƙatar bashi.
– Ƙarfafa ciniki da zuba jari bisa adalci da gaskiya.
– Kare al’umma daga nauyin bashi da ƙarin kuɗin da ba ya ƙarewa.
– Ƙarfafa neman arziki ta hanyoyin da Shari’a ta amince da su.
7. Darasin da ya kamata kowane ɗan kasuwa ya fahimta
Musulunci bai hana mutum zama attajiri ba, kuma bai hana samun riba mai yawa ta hanyar kasuwanci ba. Abin da ya haramta shi ne samun dukiya ta hanyar mu’amalar da ta saɓa wa Shari’a.
Saboda haka, wajibi ne ɗan kasuwa ya san irin yarjejeniyoyin da yake shiga, ya kuma nemi ilimin addini kan harkokin kasuwancinsa.
Babban darasi: Ba yawan kuɗin da mutum ya tara ne kaɗai ke nuna nasarar kasuwancinsa ba, har da halalcin hanyar da ya bi wajen samun su.
KAMMALAWA
Sanin hukunce-hukuncen Riba wajibi ne ga duk wanda yake shiga mu’amalolin da suka shafi kuɗi da kasuwanci gwargwadon abin da yake buƙata wajen gudanar da su.
Mu nemi arziki, amma mu nemi shi ta hanyar halal. Domin dukiyar halal, ko da kaɗan ce, ta fi dukiyar da aka samu ta hanyar haram.
Allah Ya azurta mu da halal, Ya nisantar da mu daga haram, Ya sanya albarka a cikin dukiyarmu. Amin.
ALFIJIR LABARAI
Ilimi, Bincike da Wayar da Kan Al’umma.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
