AMBALIYA DA GUGUWAR ISKA A KANO DA JIGAWA: SHIRYE-SHIRYEN HUKUMOMI, ALKAWURAN TALLAFI DA TAMBAYOYIN DA BA A AMSA BA

IMG 120033 111126 1794394844647

BINCIKEN SAUYIN YANAYI DA TASIRINSA GA AL’UMMOMIN AREWACIN NAJERIYA

FITOWA TA BIYU

Ranar bincike: 11 Nuwamba 2026

Ambaliya da guguwar iska na daga cikin matsalolin da ke haddasa asarar rayuka, lalacewar gidaje, gonaki da sauran kayayyakin more rayuwa a sassan Najeriya.

A Arewacin Najeriya, musamman jihohin Kano da Jigawa, rahotanni sun nuna cewa al’ummomi da dama sun fuskanci illolin ruwan sama mai ƙarfi da guguwar iska a shekarar 2026.

Sai dai wannan bincike na Alfijir Labarai bai tsaya ga tattara alkaluman ibtila’i kawai ba. Babban abin da muke son ganowa shi ne irin matakan da hukumomi suka ɗauka kafin faruwar ibtila’i, yadda suka gudanar da ayyukan agajin gaggawa, da kuma ko shirye-shiryen da aka sanar sun kai ga al’ummomin da abin ya shafa.

Haka kuma, binciken yana duba yadda bayanan hasashen yanayi da na ambaliya ke taimakawa wajen kare rayuka da dukiyoyin al’umma.

1. NAJERIYA: AMBALIYA TA SHAFI MUTANE 673,350

Hukumar Kula da Ibtila’i ta Ƙasa (NEMA) ta bayyana cewa zuwa ranar 20 Oktoba 2026, ambaliya ta shafi mutane 673,350 a ƙananan hukumomi 134 na jihohi 28.

Daga cikin waɗanda abin ya shafa:

– Mutane 214,997 sun rasa matsugunansu.
– Mutane 245 sun mutu.
– Mutane 673,350 sun shiga cikin waɗanda ambaliyar ta shafa.

Waɗannan alkaluma na ƙasa baki ɗaya ne, ba na Arewacin Najeriya kawai ba.

Sun nuna girman matsalar da muhimmancin inganta tsarin gargadi, shirye-shiryen agajin gaggawa da haɗin gwiwar hukumomi.

2. KANO: MUTUWA 9, JIKKATA 49 DA RASA MATSUGUNI GA MUTANE 4,524

A ranar 4 Satumba 2026, jaridar The PUNCH ta wallafa bayanin Babban Sakataren Hukumar Kula da Ibtila’i ta Jihar Kano (KSEMA), Isyaku Kubarachi.

A cewarsa, tsakanin Janairu da Agusta 2026, guguwar iska da ruwan sama sun haddasa:

– Mutuwar mutane 9.
– Jikkata mutane 49.
– Rasa matsuguni ga mutane 4,524.

Lamarin ya shafi ƙananan hukumomi takwas: Gaya, Ajingi, Rimin Gado, Minjibir, Kabo, Bichi, Shanono da Kibiya.

Wannan bayani ya nuna girman illolin da al’ummomin suka fuskanta a cikin watanni takwas.

Sai dai tambayar da bincikenmu yake son amsawa ita ce: Bayan tattara bayanan waɗanda abin ya shafa, wane irin tallafi aka kai musu? Mutane nawa suka amfana? Kuma waɗanne matakai aka ɗauka domin rage sake faruwar irin wannan ibtila’i?

Har zuwa lokacin kammala wannan rahoto, ba mu samu amsar tambayoyin da muka aika wa KSEMA ba.

3. JIGAWA: AL’UMMOMI 148 A CIKIN YANKUNAN DA KE FUSKANTAR HAƊARIN AMBALIYA

Rahoton jaridar Leadership ya bayyana cewa NEMA ta gano al’ummomi 148 a ƙananan hukumomi 17 na Jihar Jigawa a matsayin yankunan da ke fuskantar barazanar ambaliya a shekarar 2026.

A yayin taron wayar da kan jama’a kan shirye-shiryen tunkarar ambaliya, Babban Sakataren Hukumar Kula da Ibtila’i ta Jihar Jigawa (JISEMA), Hannafi Yakubu, ya bayyana cewa an tura kwale-kwale 20 domin taimakawa wajen ayyukan ceto da kwashe mutane a wuraren da ke cikin haɗari.

Ya kuma bayyana cewa an tanadi kayan agaji domin taimakawa al’ummomin da ambaliya za ta iya shafa.

Wannan bayani yana nuna matakan shiri da hukumomin suka bayyana cewa sun ɗauka.

Sai dai har yanzu muna buƙatar cikakken bayani kan wuraren da aka tura kwale-kwalen, yadda ake amfani da su, da kuma adadin mutanen da suka amfana da shirye-shiryen.

4. NAIRA MILIYAN 353: ME AKA AMINCE DA SHI, KUMA ME AKA AIWATAR?

A ranar 26 Afrilu 2026, jaridar The Guardian ta ruwaito cewa Gwamnatin Jihar Jigawa ta amince da ware Naira miliyan 353 domin sayen kayan aikin agajin gaggawa.

Rahoton ya bayyana cewa shirin ya ƙunshi:

– Kwale-kwale masu injin guda 20.
– Kayan aikin ceto.
– Kayayyakin agajin gaggawa.
– Gyaran sansanonin waɗanda suka rasa matsugunansu.

An kuma ruwaito cewa an tanadi manyan motoci 11 masu ɗauke da kayan abinci da sauran kayayyakin agaji domin amfani da su idan bukatar hakan ta taso.

Sai dai dole ne a bambanta amincewa da kuɗi da kuma tabbatar da cewa an saki kuɗin, an kammala sayen kayayyakin sannan an kai su wuraren da ake buƙatarsu.

Saboda haka, binciken Alfijir Labarai yana neman ƙarin bayani kan:

1. Nawa ne daga cikin Naira miliyan 353 aka saki?
2. Shin an kammala sayen kwale-kwale 20?
3. Ina aka ajiye kwale-kwalen?
4. Shin an gwada su kuma suna aiki?
5. Wane adadin kayan agaji aka rarraba?
6. Mutane nawa ne suka amfana da tallafin?

Ba mu da cikakkun takardun da za su tabbatar da an kashe kuɗin gaba ɗaya ko an kammala sayen dukkan kayan aikin.

Saboda haka, ba za mu gabatar da hakan a matsayin abin da aka tabbatar ba.

5. HASASHEN AMBALIYA NA 2026: ABIN DA NIHSA TA GANO

Hukumar Kula da Ruwa ta Ƙasa (NIHSA) ta fitar da Hasashen Ambaliya na 2026, wanda ya nuna cewa al’ummomi da dama a Najeriya suna cikin haɗarin ambaliya.

A sanarwar gabatar da hasashen, an bayyana cewa al’ummomi 14,118 suna cikin babban haɗari, 15,597 suna cikin matsakaicin haɗari, yayin da 923 suke cikin ƙaramin haɗari.

Sai dai taswirar bayanan NIHSA da ke kan shafinta tana nuna jimillar al’ummomi 26,224 a matsayin waɗanda ke cikin haɗari.

Wannan bambancin alkaluma yana buƙatar ƙarin bayani daga hukumar domin fahimtar yadda aka tsara kowace ƙididdiga da ma’aunin da aka yi amfani da shi.

Muhimmancin waɗannan bayanai shi ne taimaka wa hukumomi wajen gano yankunan da suka fi buƙatar matakan kariya kafin lokacin ibtila’i.

6. SHIN GARGADIN HUKUMOMI YANA ISA GA AL’UMMA?

Daya daga cikin manyan ƙalubalen kula da ibtila’i shi ne yadda bayanan gargadin masana ke isa ga mutanen da suke zaune a ƙauyuka, gefen koguna da sauran yankunan da ke fuskantar haɗari.

A wannan bincike, muna son gano:

– Yadda ake isar da gargadin ga al’ummomin karkara.
– Ko akwai tsarin aika saƙonnin gaggawa ga waɗanda ke cikin haɗari.
– Ko an tanadi wuraren da za a kwashe mutane zuwa.
– Ko an horar da jami’an ceto a ƙananan hukumomi.
– Yadda ake taimaka wa manoma da suka rasa gonakinsu.
– Ko akwai tsarin lura da iyalai da suka rasa gidajensu.

Haka kuma, ya kamata a fahimci cewa ba duk ibtila’in da ke faruwa bayan ruwan sama ne za a iya danganta shi kai tsaye da sauyin yanayi ba. Hakan na buƙatar ƙarin binciken kimiyya da hujjojin masana.

7. MARTANIN HUKUMOMI: HAR YANZU BA A SAMU AMSA BA

A yayin gudanar da wannan bincike, Alfijir Labarai ta aika tambayoyi ga hukumomin da suka dace domin samun ƙarin bayanai da tabbatar da matakan da aka ɗauka.

Hukumomin sun haɗa da:

– NEMA.
– NIHSA.
– NiMet.
– KSEMA.
– JISEMA.

Har zuwa lokacin kammala wannan rahoto, ba mu samu amsoshin tambayoyin da muka aika wa hukumomin ba.

Muna bayyana wannan ne domin tabbatar da gaskiyar aikin jarida, ba domin zargin kowace hukuma ba.

Muna kuma jaddada cewa a shirye muke mu karɓi martanin hukumomin, takardun bayanai da duk wani ƙarin bayani da zai taimaka wajen fayyace matakan da aka ɗauka.

Idan wata hukuma ta amsa bayan wallafa rahoton, za mu tantance bayaninta kuma mu sabunta binciken yadda ya dace.

8. KAMMALAWA: SHIRYE-SHIRYEN KAFIN IBTILA’I SUN FI MUHIMMANCI

Binciken ya nuna cewa akwai bayanan gargadi da hukumomi ke fitarwa, akwai kuma shirye-shiryen da aka bayyana cewa an yi domin rage illolin ambaliya da guguwar iska.

Sai dai abin da ya fi muhimmanci shi ne tabbatar da cewa waɗannan shirye-shirye sun kai ga al’ummomin da ke cikin haɗari.

Kare rayuka ba ya farawa bayan ibtila’i ya faru. Yana farawa ne tun kafin ruwan sama, ta hanyar gargadi, wayar da kai, gyaran magudanan ruwa, tanadin kayan aikin ceto da shirya wuraren kwashe mutane.

Alfijir Labarai za ta ci gaba da bin diddigin wannan batu domin gano gibin da ke tsakanin gargadin hukumomi da matakan kariya da ake aiwatarwa a zahiri.

📢 FOLLOW ALFIJIR LABARAI

Stay connected with Alfijir Labarai / Alfijir News for credible news, reports, investigative journalism, and important updates from Kano, Nigeria, and around the world.

📩 CONTACT US & PARTNERSHIP ENQUIRIES
Call/WhatsApp: +234 701 1 11 3809

+234 803 207 7835

🌐 OUR SOCIAL MEDIA PLATFORMS

X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165

Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai

YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12

Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 JOIN OUR WHATSAPP GROUP
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES

Truth • Timeliness • Trust

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *