ARBA’UNA HADITH NA IMAM NAWAWI (RA) HADISI NA 17 ALLAH YA WAJABTA KYAUTATAWA A CIKIN KOMAI: TAUSAYI DA IHSANI A RAYUWAR MUSULMI

IMG 072155 131126 1794550925102

1. Gabatarwa

Musulunci addini ne da ya gina koyarwarsa a kan adalci, tausayi da kyautatawa. Bai kamata kyautatawar Musulmi ta tsaya ga ibada kawai ba; ya kamata ta bayyana a cikin mu’amalarsa da mutane, yadda yake gudanar da ayyukansa da kuma yadda yake kula da sauran halittun Allah.

A wannan hadisi, Manzon Allah ﷺ ya bayyana cewa Allah Ya wajabta kyautatawa a cikin komai. Ya kuma kawo misalai biyu masu muhimmanci: kyautatawa a lokacin aiwatar da hukuncin kisa a inda shari’a ta halatta, da kuma yadda ya kamata a yanka dabba cikin tausayi, ba tare da jefa ta cikin wahala ba.

2. Matnin Hadisi a Larabci

عَنْ أَبِي يَعْلَى شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ قَالَ:

«إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ، فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ، وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذَّبْحَ، وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ، فَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ».

3. Fassarar Hadisin a Hausa

Daga Abu Ya’la Shaddad bn Aus (RA), ya ruwaito cewa Manzon Allah ﷺ ya ce:

“Lallai Allah Ya wajabta kyautatawa a cikin komai. Idan za ku kashe, to ku kyautata hanyar kashewar. Idan za ku yanka dabba, to ku kyautata hanyar yankawar. Kowannenku ya kaifafa wuƙarsa, kuma ya rage wa dabbar da yake yankawa wahala.”

Tushen Hadisi: Sahih Muslim, Hadisi na 1955.

4. Sharhin Hadisi

Na farko: Kyautatawa a cikin komai

Kalmar Ihsan tana nufin yin abu cikin nagarta, kulawa, adalci da kyakkyawar hanya.

Manzon Allah ﷺ ya koya mana cewa kyautatawa ba ta tsaya ga ibada kawai ba. Ya kamata ta kasance a cikin ayyukanmu da mu’amalarmu, gwargwadon abin da shari’a ta yarda da shi.

Misalai sun haɗa da:

– Yin ibada cikin ikhlasi da bin koyarwar Allah da Manzonsa ﷺ.
– Mu’amala da mutane cikin gaskiya da adalci.
– Kula da dabbobi da guje wa azabtar da su.
– Gudanar da aiki cikin amana da ƙwarewa.
– Guje wa cutar da mutane da sauran halittun Allah.

Na biyu: Kyautatawa a lokacin aiwatar da hukunci

Hadisin ya nuna cewa ko a inda shari’a ta halatta aiwatar da hukuncin kisa, wajibi ne a guji azabtarwa, wuce gona da iri da duk wani nau’in zalunci.

Wannan ba izini ba ne ga kowane mutum ko ƙungiya su ɗauki doka a hannunsu. Ayyukan hukunci suna da sharuɗɗa da tsarin da ya dace, kuma ba a halatta mutum ya kashe wani bisa fushi, zargi ko ra’ayinsa na kansa ba.

Darasin da ke cikin wannan sashe shi ne cewa ko a lokacin aiwatar da hukuncin da ya halatta, dole ne a kiyaye adalci da kuma nisantar azabtarwa.

Na uku: Tausayi ga dabbobi

Manzon Allah ﷺ ya ba da umarni na musamman game da yadda ake yanka dabba. Ya umurci mutum ya kaifafa wuƙarsa kafin yankawa, kuma ya rage wa dabbar wahala.

Wannan yana nuna cewa dabbobi ma halittun Allah ne, kuma Musulunci ya hana azabtar da su ko cutar da su ba tare da haƙƙi ba.

Daga cikin ladubban kula da dabbar da ake shirin yankawa akwai:

– A kaifafa wuƙa kafin a yanka dabba.
– Kada a yi amfani da kayan aiki marasa kaifi waɗanda za su ƙara wa dabba wahala.
– A guji azabtar da dabba ko yi mata duka ba tare da dalili ba.
– A yi ƙoƙarin rage mata wahala kafin da lokacin yanka.

Waɗannan bayanai sun bayyana manufar tausayi da rage wahala da malaman hadisi suka yi bayani a kansu.

Na huɗu: Ihsani a ayyukan yau da kullum

Wannan hadisi yana koya mana cewa duk aikin da mutum ya ɗauka, ya kamata ya gudanar da shi cikin amana, kulawa da ƙwarewa.

Mai sana’a ya yi aikinsa da gaskiya, ma’aikaci ya cika nauyin da aka ɗora masa, ɗan kasuwa ya guji yaudara, malami ya koyar da abin da yake da tabbaci a kansa, ɗan jarida kuma ya tabbatar da bayanan da yake wallafawa.

Ba wai a yi abu don kawai a ce an yi ba; ya kamata a yi shi cikin nagarta, adalci da tsoron Allah.

5. Darussan da Za Mu Koya Daga Hadisin

1. Allah Ya wajabta wa bayinsa kyautatawa a cikin ayyukansu.
2. Ihsani ya ƙunshi ibada, mu’amala, aiki da kula da halittu.
3. Musulunci ya hana azabtar da dabbobi ba tare da haƙƙi ba.
4. Dole ne a rage wa dabbar da ake yankawa wahala gwargwadon iko.
5. Ba a halatta mutum ya ɗauki doka a hannunsa ko ya aiwatar da hukunci bisa son ransa ba.
6. Kyakkyawan aiki yana buƙatar kulawa, ƙwarewa da amana.
7. Tausayi da adalci suna daga cikin muhimman koyarwar Musulunci.
8. Ya kamata mutum ya guji cutar da mutane da sauran halittun Allah ba tare da haƙƙi ba.

6. Yadda Za Mu Aiwatar da Hadisin a Rayuwarmu

A cikin iyali: Mu kyautata wa iyalanmu, mu guji cin zarafi, mu yi magana cikin ladabi da tausayi.

A wuraren aiki: Mu gudanar da ayyukanmu da gaskiya, amana da ƙwarewa. Kada mu yi sakaci da haƙƙin waɗanda suke dogara da aikinmu.

A kasuwanci: Mu guji yaudara, tauye ma’auni da sayar da kayan da muka san za su cutar da mutane ba tare da sanar da su ba.

A wajen kula da dabbobi: Mu ba su abinci da ruwa, mu kula da lafiyarsu, kuma kada mu azabtar da su ko mu yi musu duka saboda nishaɗi.

A aikin jarida: Mu yi bincike cikin ƙwarewa, mu tabbatar da bayanai, mu guji ɓata sunan mutane da wallafa zarge-zarge marasa hujja. Ihsani a aikin jarida yana nufin bin gaskiya, adalci da amana.

A cikin al’umma: Mu kasance masu tausayi, taimakon juna, kare haƙƙin mutane da guje wa zalunci.

7. Saƙon Tunatarwa

Ya kai ɗan’uwa Musulmi, ka tuna cewa kyautatawa ba ta tsaya ga yin ibada kawai ba. Tana bayyana a yadda kake magana da mutane, yadda kake gudanar da aikinka, yadda kake kula da dabbobi da yadda kake mu’amala da sauran halittun Allah.

Ka yi ƙoƙari ka kyautata a duk abin da ka sa gaba, ka guji cutarwa da zalunci, kuma ka kasance mai tausayi da adalci.

Ihsani shi ne ka yi abin da ya dace cikin kyakkyawar hanya, tare da kiyaye haƙƙin Allah da na halittunsa.

8. Addu’a

اللَّهُمَّ أَحْسِنْ أَخْلَاقَنَا وَأَعْمَالَنَا، وَارْزُقْنَا الرِّفْقَ وَالرَّحْمَةَ، وَجَنِّبْنَا الظُّلْمَ وَالْقَسْوَةَ.

Ma’ana:

Ya Allah, Ka kyautata halayenmu da ayyukanmu, Ka azurta mu da tausayi da rahama, Ka kuma nisantar da mu daga zalunci da rashin tausayi.

Amin, ya Rabbal Alamin.

Lura: Wannan addu’a ce ta roƙon Allah da kalmomi masu kyau; ba mu jingina ta ga Annabi ﷺ a matsayin hadisi ba.

9. Manazarta

1. Al-Qur’ani Mai Girma.
2. Sahih Muslim, Hadisi na 1955.
3. Imam An-Nawawi, Al-Arba’una An-Nawawiyya, Hadisi na 17.
4. Ibn Rajab Al-Hanbali, Jami’ul Ulum wal-Hikam, sharhin Hadisi na 17.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *