Darasi kan kiyaye farillai da nisantar abubuwan da Allah Ya haramta
Mai ruwaya
An karɓo daga Sahabi Jabir ɗan Abdullahi Al-Ansari (RA), ya ce:
Wani mutum ya tambayi Manzon Allah ﷺ, ya ce:
“Ka gaya mini, idan na riƙa yin sallolin farilla, na yi azumin Ramadan, na ɗauki halal a matsayin halal, na kuma ɗauki haram a matsayin haram, sannan ban ƙara wani abu a kan haka ba, shin zan shiga Aljanna?”
Sai Manzon Allah ﷺ ya amsa da cewa:
نَعَمْ
“Eh.”
Hadisin da Larabci
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ: أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَاتِ، وَصُمْتُ رَمَضَانَ، وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ، وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ، وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا، أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ؟ قَالَ: نَعَمْ.
Madogara: Sahih Muslim, Hadisi na 15; Arba’una Hadith na Imam Nawawi, Hadisi na 22.
1. Me wannan hadisi yake koyar da mu?
Wannan hadisi yana nuna muhimmancin kiyaye wajibai da nisantar abubuwan da Allah Ya haramta.
Wani mutum ya tambayi Annabi ﷺ ko zai shiga Aljanna idan ya kiyaye sallolin farilla, ya yi azumin Ramadan, ya amince da halal, ya nisanci haram, kuma bai ƙara ayyukan nafila ba.
Amsar Manzon Allah ﷺ ta nuna mana cewa kiyaye farillai da nisantar haram su ne manyan ginshiƙai na rayuwar Musulmi.
Ba daidai ba ne mutum ya shagaltu da ayyukan nafila alhali yana sakaci da farillai.
2. Menene ma’anar yin sallolin farilla?
Sallolin farilla su ne salloli biyar da Allah Ya wajabta wa Musulmi a kowace rana da dare:
– Sallar Asuba.
– Sallar Azahar.
– Sallar La’asar.
– Sallar Magariba.
– Sallar Isha’i.
Musulmi ya wajaba ya kiyaye su, ya yi su a kan lokutansu, tare da cika sharuɗɗansu da rukunan da suka dace.
Sallah ba kawai motsa jiki ba ce; ita ce babbar alamar bautar Allah da biyayya gare Shi.
3. Menene muhimmancin azumin Ramadan?
Azumin watan Ramadan yana daga cikin manyan farillan Musulunci. Allah Ya wajabta shi ga Musulmi bisa sharuɗɗan da Shari’a ta tanada.
Azumi yana koya wa mutum haƙuri, tsoron Allah, kamun kai da tausaya wa mabukata.
Ba wai mutum ya guji abinci da abin sha kawai ba ne; ya kamata ya nisanci munanan maganganu, ƙarya, zagi da sauran ayyukan da suke rage darajar ibadarsa.
4. Menene ma’anar “Na ɗauki halal a matsayin halal, na kuma ɗauki haram a matsayin haram”?
Wannan magana tana da ma’ana mai zurfi.
Na ɗauki halal a matsayin halal: Yana nufin mutum ya amince da abin da Allah Ya halatta, ya yi imani da halaccinsa, kuma ya gudanar da rayuwarsa cikin abin da Shari’a ta yarda da shi.
Na ɗauki haram a matsayin haram: Yana nufin mutum ya gaskata abin da Allah Ya haramta, ya kuma nisance shi.
Wannan yana nuna cewa Musulmi bai kamata ya sauya hukuncin Allah saboda son zuciya, neman kuɗi ko matsin lamba ba.
5. Shin hadisin yana nufin ba a buƙatar ayyukan nafila?
A’a. Hadisin ba ya nufin cewa ayyukan nafila ba su da amfani ko muhimmanci.
Yana nuna cewa kiyaye farillai da nisantar haram su ne ginshiƙai masu muhimmanci wajen samun yardar Allah.
Ayyukan nafila suna ƙara kusantar da bawa ga Allah, suna kuma cike gibin da ka iya kasancewa a wasu ayyukan farilla.
Haka kuma, kada a fahimci hadisin a matsayin izinin barin wasu wajibai. Misali, zakka tana wajaba ga wanda ya cika sharuɗɗanta, haka kuma aikin Hajji yana wajaba ga wanda yake da iko. Ba a ambace su a cikin tambayar mutumin ba, amma hakan ba ya kawar da wajibcinsu.
6. Yadda za mu aiwatar da wannan hadisi a rayuwarmu
A ibada: Mu kiyaye sallolin farilla, azumin Ramadan da sauran wajibai.
A kasuwanci: Mu guji riba ta haram, yaudara, cin amana da zaluntar abokan hulɗa.
A iyali: Mu kiyaye haƙƙin iyaye, ma’aurata da yara, tare da guje wa zalunci da cin zarafi.
A wurin aiki: Mu guji karɓar cin hanci, yin ƙarya da almubazzaranci da dukiyar jama’a.
A cikin al’umma: Mu nisanci gulma, ƙiren ƙarya, zargi ba tare da hujja ba da sauran munanan ayyuka.
7. Darussan da za mu koya
1. Kiyaye farillai yana da matuƙar muhimmanci a Musulunci.
2. Nisantar haram wajibi ne ga kowane Musulmi.
3. Ayyukan nafila suna da falala, amma ba za su maye gurbin farillai ba.
4. Ya kamata Musulmi ya karɓi hukuncin Allah kan halal da haram.
5. Zakka da Hajji suna nan a matsayin wajibai ga wanda sharuɗɗansu suka cika.
6. Kiyaye haƙƙin mutane yana daga cikin nauyin da Musulmi yake da shi.
7. Ya kamata mu riƙa neman yardar Allah ta hanyar biyayya da nisantar saɓo.
8. Tunatarwa
Ya kai ɗan’uwa Musulmi, kada ka bari neman ayyukan nafila ya sa ka manta da farillai. Kada kuma son duniya ya sa ka shiga abin da Allah Ya haramta.
Ka kiyaye sallolinka, ka yi azumin Ramadan, ka sauke sauran wajibai da suke kanka, ka nisanci haram, sannan ka riƙa neman kusanci da Allah ta hanyar ayyukan alheri.
Ka tuna cewa Allah Mai rahama ne, kuma samun Aljanna yana ƙarƙashin rahamarSa. Saboda haka, mu dage wajen biyayya gare Shi, tare da roƙonSa Ya karɓi ayyukanmu.
9. Addu’ar mu
اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَنَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ، وَأَعِنَّا عَلَى طَاعَتِكَ وَاجْتِنَابِ مَعَاصِيكَ.
Ma’ana: Ya Allah, muna roƙonKa Aljanna, kuma muna neman tsarinka daga Wuta. Ka taimake mu wajen yi Maka biyayya da nisantar saɓo gare Ka.
Wannan addu’a ce da aka tsara bisa ma’anar darasin; ba lafazin wannan hadisi ba ne.
10. Madogara
– Sahih Muslim, Hadisi na 15.
– Arba’una Hadith na Imam Nawawi, Hadisi na 22.
– Sharhin Imam Nawawi a kan Sahih Muslim.
– Jami’ul Ulum wal-Hikam na Ibn Rajab, sharhin Hadisi na 22.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
