HALIN DA AKE CIKI A FANNIN ILIMI A NAJERIYA DA SAURAN JIHOHI — 2026
KASHI NA BIYU: ABIN DA YA SAKE FARUWA DA ABIN DA HAR YANZU YAKE NEMA AMSA
DAGA ALFIJIR LABARAI — Binciken Lahadi
Bayan bincikenmu na makon da ya gabata, wannan makon mun sake duba sabbin abubuwan da suka shafi ilimi a Najeriya, musamman Tarayya da Kano.
Babbar tambayar da muke yi ita ce:
Shin sauye-sauyen da ake yi suna canza abin da ɗalibi yake samu a makaranta?
1.BA YAWA KAWAI AKE BUƘATA BA A MALAMAI BA
Gwamnatin Tarayya ta ƙara mayar da hankali kan ƙwarewar malamai ta hanyar shirye-shiryen horo da ƙwarewar sana’ar koyarwa.
A Kano kuma, an riga an ɗauki malamai 8,588, ciki har da sabbin malamai 4,900 da kuma BESDA facilitators 3,688.
Amma yanzu tambayar bincike ita ce:
Ina aka tura waɗannan malamai?
Shin sun rage cunkoson ɗalibai a aji?
Kuma shin ingancin koyarwa ya ƙaru?
2. KANO: SABUWAR DOKAR ILIMI
A ranar 8 ga Satumba 2026, Majalisar Dokokin Kano ta zartar da sabon Kano State Education Bill 2026.
Dokar ta maye gurbin tsohuwar dokar ilimi ta 1964, tare da samar da sabon tsarin da ya shafi makarantu da kuma bunƙasa science da technology.
Amma babban abin dubawa shi ne yadda za a aiwatar da dokar a zahiri.
3. BABBAR MATSALAR: YARO A MAKARANTA, SHIN YANA KOYO?
Rahoton UNICEF ya nuna cewa akwai babban gibi wajen foundational learning a Najeriya.
Bayanan assessment da aka ambata a rahoton sun nuna cewa ɗalibai da dama ba su kai mafi ƙarancin ƙwarewar karatu da lissafi ba.
Saboda haka, samun damar zuwa makaranta kaɗai bai isa ba.
Dole ne mu tambayi:
Me ɗalibi yake iya karantawa?
Me yake iya rubutawa?
Me yake iya lissafawa?
4. KUƊIN ILIMI: INA KUƊIN YAKE ƘAREWA?
Wani rahoton UNICEF ya nuna cewa rabon kuɗin ilimi cikin jimillar kuɗin gwamnati ya ragu daga kashi 9.3 cikin 100 a 2015 zuwa kashi 3.6 cikin 100 a 2023.
Wannan ya sa wata muhimmiyar tambaya ta ci gaba da kasancewa:
Idan an ware kuɗi, nawa aka saki?
Nawa aka kashe?
Kuma me aka samu da kuɗin?
5. MAKARANTU: MALAMI, AJI KO KAYAN AIKI?
A Kano, bayan ƙarin malamai da gina azuzuwa, har yanzu akwai bukatar a duba yadda aka rarraba albarkatun.
Bayanan DNEMIS sun nuna cewa wasu LGAs na da yawan ɗalibai sosai idan aka kwatanta da adadin malamai.
Wannan na nuna cewa ba wai adadin malamai kaɗai ake bukata ba; yadda aka rarraba su ma yana da muhimmanci.
6. FASAHA: SABUWAR DAMA KO SABON ƘALUBALE?
Nigeria Learning Passport na ci gaba da faɗaɗa damar samun ilimi ta yanar gizo da offline.
Amma akwai tambayoyi:
Akwai internet?
Akwai na’ura?
Akwai wutar lantarki?
Kuma yara daga iyalai masu ƙaramin ƙarfi suna iya amfani da tsarin?
7. TSARO DA ILIMI
A wasu jihohin Arewa maso Gabas, rikici da ƙaura na ci gaba da shafar damar yara zuwa makaranta.
A irin waɗannan wurare, matsalar ba wai gina makaranta kaɗai ba ce.
Ana buƙatar tsaro, malamai, kayan aiki da kuma tsarin dawo da yaran da suka daina zuwa makaranta.
8. ABIN DA ALFIJIR LABARAI ZAI BINCIKA
Daga yanzu za mu mayar da bincikenmu kan abubuwa huɗu:
Kuɗin ilimi — an ware nawa, an kashe nawa?
Malamai — suna ina kuma suna koyar da wa?
Makarantu — suna da kayan da ake buƙata?
Ɗalibai — suna shiga makaranta kuma suna koyo?
KAMMALAWA
Ilimi ba gina makaranta kawai ba ne.
Ba ɗaukar malami kawai ba ne.
Ba ware kuɗi kawai ba ne.
Babban ma’aunin nasara shi ne abin da ɗalibi yake samu a ƙarshe.
Idan ɗalibi ya shiga makaranta amma bai iya karatu da lissafi yadda ya kamata ba, akwai abin da ya kamata a sake dubawa.
Alfijir Labarai zai ci gaba da bibiyar wannan fanni, tare da tambayar abin da aka yi, abin da aka kashe da kuma sakamakon da aka samu.
Ba yabo kawai ba.
Ba suka kawai ba.
Bincike mai dogaro da hujjoji.
ALFIJIR LABARAI
Binciken Lahadi — Ilimi a Najeriya da Jihohi
📢 KU CI GABA DA BIN ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sabbin labarai, rahotanni, bincike, shirye-shirye da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da sauran ƙasashen duniya.
📞 TUNTUBE MU
Domin samun ƙarin bayani, turo mana da labari, haɗin gwiwa, tallace-tallace, ɗaukar nauyin shirye-shirye ko wasu buƙatu:
📱 +234 803 207 7835
📰 Kuna da labari ko wani muhimmin bayani?
Ku turo mana da labaran gaggawa, sanarwar hukumomi, jawabi, sanarwar taro da abubuwan da suka shafi al’umma domin tantancewa da yaɗawa.
🤝 KU YI HAƊIN GWIWA DA MU
Muna maraba da mutane, ƙungiyoyi, hukumomi da ‘yan kasuwa masu sha’awar:
• Haɗin gwiwar kafafen yaɗa labarai
• Tallace-tallace
• Daukar nauyin shirye-shirye
• Haɗin gwiwar kamfanoni da hukumomi
• Rahotanni na musamman da bincike
• Tallata taruka da shirye-shirye
📞 Domin tattaunawa:
+234 803 207 7835
🌐 KU BI MU A KAFAFEN SADA ZUMUNTA
🐦 X (Twitter):
“Ku bi mu a X” https://twitter.com/Musabestseller?s=09
📘 Facebook:
“Ku bi mu a Facebook” https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
🧵 Threads:
“Ku bi mu a Threads” https://www.threads.net/@alfijirlabarai
▶️ YouTube:
“Ku yi Subscibe a YouTube https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
📸 Instagram:
“Ku bi mu a Instagram” https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 SHIGA GROUP WHATSAPP
Ku kasance cikin masu samun sabbin labarai, shirye-shirye, rahotanni da muhimman sanarwa kai tsaye ta WhatsApp.
👇👇
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f?s=cl&p=a&mlu=4&ilr=4
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
📰 Labarai • Rahotanni • Bincike • Shirye-shirye • Wayar da Kai
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
