Najeriya
1. Majalisun dokokin jihohi 36 sun amince da kudirin kafa ’yan sandan jihohi
An samu gagarumin ci gaba a yunƙurin kafa rundunonin ’yan sandan jihohi a Najeriya, bayan majalisun dokokin jihohi 36 sun amince da kudirin gyaran kundin tsarin mulkin ƙasa da zai samar da tsarin.
Magatakardar Majalisar Ƙasa, Kamoru Ogunlana, ya tabbatar da amincewar a ranar Litinin. Wannan ya wuce mafi ƙarancin jihohi 24 da kundin tsarin mulki ya tanada.
Sai dai amincewar majalisun jihohin ba ta nufin an kafa ’yan sandan jihohi kai tsaye ba. Har yanzu akwai sauran matakan tsarin dokokin gyaran kundin tsarin mulki da suka haɗa da amincewar Shugaban Ƙasa.
2. Hauhawar farashin kayayyaki ta ragu zuwa kashi 14.06 cikin ɗari
Hukumar Ƙididdiga ta Ƙasa (NBS) ta bayyana cewa hauhawar farashin kayayyaki a Najeriya ta sauka zuwa kashi 14.06 cikin ɗari a watan Oktoba 2026, daga kashi 14.63 cikin ɗari a watan Satumba.
Hauhawar farashin abinci ma ta ragu zuwa kashi 19.13 cikin ɗari daga kashi 19.59 cikin ɗari.
Sai dai auna canjin farashi daga wata zuwa wata ya nuna ƙarin kashi 0.43 cikin ɗari a Oktoba, sabanin kashi 0.06 cikin ɗari a Satumba. Wannan na nuna cewa raguwar hauhawar farashi ba ta nufin farashin kayayyaki ya koma baya ko ya yi arha.
3. Najeriya ta ce bayanan sirrin Amurka na taimaka wa yaƙi da ’yan bindiga
Ministan Tsaro, Christopher Musa, ya bayyana cewa musayar bayanan sirri, hotunan tauraron ɗan Adam da horarwa daga Amurka na taimaka wa dakarun Najeriya wajen kai hare-hare kan ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai.
Ya ce ana gudanar da ayyukan tsaro akai-akai, kuma Najeriya na sa ran samun ƙarin jirage masu saukar ungulu daga Amurka da Italiya.
Rahoton Reuters ya bayyana cewa haɗin gwiwar ya ƙunshi kuma ƙoƙarin dakile hanyoyin samun kuɗaɗen ƙungiyoyin ta’addanci da zirga-zirgarsu a yankin Sahel.
4. NDC ta zargi gwamnatin Tinubu da fifita yaƙin neman zaɓe kan ayyukan jama’a
Jam’iyyar Nigeria Democratic Congress (NDC) ta ƙalubalanci gwamnatin Shugaba Bola Tinubu kan abin da ta kira rashin daidaito tsakanin kuɗaɗen da ake warewa ayyukan jama’a da kuma kashe-kashen siyasa.
Jam’iyyar ta yi zargin cewa ana kashe kuɗaɗe wajen farfaganda da harkokin siyasa, alhali wasu muhimman ayyuka kamar asibitoci, barikokin jami’an tsaro da hanyoyi na fuskantar ƙarancin kuɗaɗen gudanarwa.
Wani jigo a APC, Salihu Nataro, shi ma ya nuna damuwa kan nauyin bashin ƙasa da matsin tattalin arziki. Waɗannan ra’ayoyi ne da zarge-zargen siyasa; ya dace a bambanta su da bayanan kasafin kuɗi da aka tabbatar.
5. Shugaba Tinubu ya taya Najeriya murnar sake zaɓenta cikin Majalisar ITU
Shugaba Bola Tinubu ya taya Najeriya murnar sake zaɓenta cikin Majalisar Ƙungiyar Sadarwa ta Duniya (International Telecommunication Union — ITU).
Shugaban ya yaba wa ministoci, jami’an diflomasiyya da tawagar Najeriya bisa rawar da suka taka wajen samun nasarar. Matsayin na ba Najeriya damar ci gaba da shiga tattaunawar ƙasa da ƙasa kan manufofin sadarwa da fasahar zamani.
Kano
1. Rikicin siyasa a Bichi: ’Yan sanda sun kama mutum takwas
Rundunar ’Yan Sandan Jihar Kano ta tabbatar da kama mutum takwas bayan rikicin da ya ɓarke tsakanin magoya bayan APC da NDC a Bichi ranar Lahadi, 15 Nuwamba.
Mai magana da yawun rundunar, CSP Abdullahi Haruna Kiyawa, ya ce mutane biyar sun jikkata, sannan motoci 13 sun lalace.
An miƙa waɗanda ake zargi zuwa sashen binciken manyan laifuka na SCID da ke Bompai domin ci gaba da bincike. Rundunar ta ce za a gurfanar da su idan an kammala bincike.
NDC ta yi zargin an kai hari kan ayarin motocin Rabiu Musa Kwankwaso, yayin da gwamnatin Kano ta musanta wasu daga cikin ikirarin. Har yanzu ya kamata a ware bayanan da ’yan sanda suka tabbatar daga zarge-zargen siyasa.
2. Kwankwaso ya yi zargin ana ƙoƙarin hana NDC takarar gwamnan Kano
Tsohon gwamnan Kano, Rabiu Musa Kwankwaso, ya yi zargin cewa hukumar zaɓe ta INEC da wasu gwamnonin jihohi na ƙoƙarin kawo cikas ga ’yan adawa gabanin zaɓen 2027.
Ya ce an cire sunayen ɗan takarar gwamnan Kano na NDC, Aminu Abdussalam Gwarzo, da mataimakinsa Mustapha Kwankwaso daga jerin sunayen ’yan takara na ƙarshe.
Rahoton ya ce INEC ta danganta matakin da umarnin kotu. Kwankwaso kuwa ya ce jam’iyyar ta nemi ƙarin bayani daga hukumar. Har yanzu ana buƙatar cikakken bayanin shari’ar da martanin INEC domin tantance dukkan ɓangarorin lamarin.
3. PCN ta ƙaryata zargin kare masu safarar miyagun magunguna a Kano
Pharmacy Council of Nigeria (PCN) ta yi watsi da zargin da shugaban kwamitin haɗin gwiwa na Kano kan yaƙi da fataucin miyagun ƙwayoyi, Muhuyi Magaji Rimingado, ya yi cewa wasu jami’an hukumar na kare masu safarar magunguna.
PCN ta bayyana zargin a matsayin marar tushe, tana mai cewa tana gudanar da ayyukanta bisa dokar kafa ta ta shekarar 2022.
Hukumar ta kuma ƙalubalanci shugaban kwamitin da ya gabatar da hujjojin zarge-zargen. Wannan batu na buƙatar cikakken bincike mai zaman kansa, musamman kan zargin safarar magunguna da rawar hukumomin da abin ya shafa.
4. An yi wa ɗalibai sama da 760 rigakafin diphtheria a Mariri
Hukumar Kula da Cututtuka ta Jihar Kano (KNCDC) ta bayyana cewa an yi wa ɗalibai sama da 760 allurar rigakafin tetanus-diphtheria a First Lady’s College da ke Mariri, ƙaramar hukumar Kumbotso.
Hukumar ta ce an tantance mutane 313 da ake zargin sun kamu da cutar, inda aka tabbatar da mutum 12 a matsayin masu cutar.
A cewar hukumar, babu wanda ya mutu, kuma ɗaliban da suka kamu suna samun kulawar lafiya. Makarantar na da ɗalibai sama da 2,000, kuma ana ci gaba da matakan kariya da rigakafi.
5. NEMA da SEMA sun tallafa wa waɗanda gobarar kasuwar Singa ta shafa
Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Ƙasa (NEMA), tare da Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Jihar Kano (SEMA), sun raba kayan abinci da kayan gine-gine ga ’yan kasuwar Singa da gobara ta shafa.
NEMA ta ce an gudanar da rabon tallafin ne ranar 10 Nuwamba ta hannun ofishinta na Kano, domin taimaka wa ’yan kasuwar wajen farfaɗowa da gyaran wuraren kasuwancinsu.
Wannan tallafi na cikin matakan agaji ga waɗanda ibtila’in gobarar ya shafa.
Afirka
1. Cape Verde: Shugaba José Maria Neves ya sake lashe zaɓen shugaban ƙasa
Shugaban ƙasar Cape Verde, José Maria Neves, ya samu nasarar lashe wa’adin mulki na biyu bayan sakamakon wucin-gadi ya nuna ya samu kusan kashi 64 cikin ɗari na ƙuri’un da aka kaɗa.
Babbar abokiyar hamayyarsa, Joana Rosa, ta samu kusan kashi 31 cikin ɗari, sannan ta amince da sakamakon.
Nasarar ta bai wa Neves damar ci gaba da jagorantar ƙasar a wa’adinsa na biyu na shekaru biyar.
2. South Sudan ta sake ɗage zaɓen ƙasa zuwa Fabrairu 2027
South Sudan ta sanar da sabon jadawalin zaɓen ƙasa, inda aka mayar da ranar zaɓen zuwa 11 Fabrairu 2027.
Wannan wani ƙarin jinkiri ne ga zaɓen farko tun bayan samun ’yancin kai a shekarar 2011. Ƙasar na fuskantar ƙalubale na siyasa, tsaro da aiwatar da yarjejeniyar zaman lafiya.
Ɗage zaɓen na sake tayar da tambayoyi kan lokacin da ƙasar za ta samu damar gudanar da cikakken tsarin dimokuraɗiyya.
3. Tarayyar Afirka za ta ƙaddamar da dandalin dawo da kadarorin da aka sace a Abuja
Tarayyar Afirka (AU) ta sanar da shirin gudanar da babban taron farko na African Asset Recovery Practitioners’ Forum a Abuja.
Dandalin zai haɗa ƙwararru da hukumomi domin ƙarfafa haɗin gwiwar ƙasashen Afirka wajen gano, kwato da dawo da kadarorin da aka sace ko aka fitar da su ta hanyoyin da ba su dace ba.
Za a kuma tattauna ƙarfafa dokoki da hanyoyin haɗin gwiwa tsakanin hukumomin ƙasashe.
4. Togo: Gilbert Houngbo ya sake zama Darakta Janar na ILO
Gilbert F. Houngbo na Togo ya sake lashe zaɓen shugabancin Ƙungiyar Kwadago ta Duniya (ILO) domin wa’adin shekaru biyar na biyu.
Hukumar ta bayyana cewa sake zaɓensa na nufin zai ci gaba da jagorantar ayyukan ƙungiyar kan haƙƙin ma’aikata, inganta yanayin aiki da kare jin daɗin ma’aikata a duniya.
5. Ƙasashen Afirka 13 sun samu kujeru a Majalisar ITU
Rahotanni daga taron ƙungiyar sadarwa ta duniya (ITU) da ake gudanarwa a Doha, Qatar, sun ce ƙasashen Afirka 13 sun samu wakilci a Majalisar ITU mai kujeru 48.
South Sudan ma ta shiga cikin ƙasashen da suka halarci zaɓen. Wannan na ƙara wa nahiyar damar shiga tattaunawar manufofin sadarwa, fasahar zamani da haɗin gwiwar ƙasashen duniya.
Duniya
1. Ƙasashen Turai biyar sun fara tattaunawa da Rwanda kan cibiyar mayar da baƙi
Ƙasashen Jamus, Austria, Girka, Denmark da Netherlands sun bayyana shirin tattaunawa da Rwanda kan kafa cibiyar da za a kai wasu baƙi da aka ƙi amincewa da buƙatarsu ta neman mafaka a Turai.
A cewar Reuters, shirin na cikin ƙoƙarin ƙasashen wajen hanzarta mayar da waɗanda ba su da izinin zama a Turai zuwa ƙasashensu ko wasu wuraren da za su iya zama bisa doka.
Sai dai ƙungiyoyin kare haƙƙin bil’adama sun nuna damuwa kan yiwuwar tauye haƙƙin waɗanda abin ya shafa. Tattaunawar ba ta zama yarjejeniya ta ƙarshe ba tukuna.
2. Shugabannin Amurka, China da Rasha na shirin ganawa a China
Shugabannin Amurka, China da Rasha—Donald Trump, Xi Jinping da Vladimir Putin—na shirin ganawa a gefen taron APEC da za a gudanar a Shenzhen.
Kremlin ta bayyana cewa ganawar na iya yin babban tasiri kan harkokin duniya. Ana sa ran batutuwan tsaro, kasuwanci, yaƙin Ukraine da makaman nukiliya za su kasance cikin abubuwan da za a tattauna.
3. Majalisar Ɗinkin Duniya ta ce a shirye take ta taimaka wajen rage makaman nukiliya
Babban Sakataren Majalisar Ɗinkin Duniya, António Guterres, ya ce ƙungiyar a shirye take ta taimaka wa duk wani yunƙuri na rage makaman nukiliya da zai biyo bayan tattaunawar Amurka, China da Rasha.
Ya bayyana hakan ne yayin da yake Manila domin taron ƙasashen ASEAN.
4. Farashin mai ya faɗi saboda tsammanin ƙaruwar samar da mai a duniya
Farashin ɗanyen mai a kasuwannin duniya ya samu raguwar daraja a ranar Litinin, yayin da masu zuba jari ke sa ran samun ƙarin mai daga yankin Gabas ta Tsakiya da sauran ƙasashe.
Rahoton Reuters ya danganta wannan yanayi da tsammanin samun wadatar mai a kasuwa, duk da cewa matsalolin tsaro a wasu hanyoyin jigilar mai na ci gaba da kasancewa barazana.
5. Shugaban Amurka Trump ya ce akwai yiwuwar ganawa da Kim Jong Un
Shugaban Amurka Donald Trump ya bayyana cewa akwai yiwuwar ya gana da shugaban Koriya ta Arewa, Kim Jong Un, yayin ziyararsa ta Asiya da kuma halartar tarukan da ake shirin yi a China.
Sai dai har yanzu ba a tabbatar da cewa ganawar za ta gudana ba. Idan ta tabbata, za ta iya zama wani sabon mataki a dangantakar Amurka da Koriya ta Arewa.
Wasanni
1. Wasanni: Sakamakon ƙwallon ƙafa da manyan abubuwan da suka faru
Neman gurbin AFCON 2027
– Namibia 0–3 Cameroon.
– Sudan 2–4 Senegal.
– Zimbabwe 3–0 Equatorial Guinea.
– Somalia 0–1 Ghana.
– Central African Republic 0–1 Benin.
Cameroon da Senegal sun ƙara kusantar samun gurbin shiga gasar AFCON 2027 bayan nasarorin da suka samu. Zimbabwe ma ta ƙarfafa matsayinta a rukuninta.
Gasar NPFL ta Najeriya
– Enyimba 0–1 Ikorodu City.
– Katsina United 2–1 Nasarawa United.
– Kwara United 1–1 Rivers United.
– Niger Tornadoes 1–1 Enugu Rangers.
– Warri Wolves 2–1 Sporting Lagos.
– Kano Pillars 1–0 Ranchers Bees.
Rivers United ta samu maki guda a Ilorin bayan wasan da ta yi da Kwara United. Kocin Rivers United, Finidi George, ya bayyana muhimmancin maki ɗaya da ƙungiyarsa ta samu a wannan wasa.
Super Eagles
Tawagar Najeriya ta shirya fuskantar Tanzania a wasan neman gurbin AFCON 2027 ranar Talata, 17 Nuwamba. Najeriya na da ragamar nasarar 3–1 daga wasan farko. Saboda haka, wannan wasan bai kamata a saka shi cikin sakamakon wasannin da aka kammala ranar Litinin ba.
Abubuwan da za a sa ido a kai
1. Matakin ƙarshe kan kudirin kafa ’yan sandan jihohi.
2. Tasirin raguwar hauhawar farashi ga rayuwar ’yan Najeriya.
3. Ci gaban binciken rikicin siyasa a Bichi.
4. Martanin INEC kan korafin NDC game da jerin ’yan takarar Kano.
5. Matakan da hukumomin Kano za su ɗauka kan cutar diphtheria.
6. Sabon jadawalin zaɓen South Sudan.
7. Tattaunawar shugabannin Amurka, China da Rasha.
8. Wasan Super Eagles da Tanzania ranar 17 Nuwamba
ALFIJIR LABARAI
Accurate • Timely • Trusted
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
