NOMA TUSHEN ARZIKI
Mu Bincika. Mu Tambaya. Mu Bayyana Abubuwan da Muka Gano: Daga Alfijir Labarai
Bincike na Musamman daga Alfijir Labarai
Talata, 22 ga Satumba 2026
KANO DA NOMAN TA: INA TALLAFIN GONA YAKE KAI?
Daga Kasafin Kuɗi Zuwa Gona: Me Manoman Kano Suke Samu A Zahiri?
Gabatarwa
A makon da ya gabata, Alfijir Labarai ya binciki abin da Gwamnatin Tarayya ke yi wajen farfaɗo da noma da tallafa wa manoma a Najeriya.
A wannan makon, bincikenmu ya koma Jihar Kano domin duba yadda manufofin noma suke sauka daga matakin gwamnati zuwa ga manomi.
Noma na daga cikin muhimman sassan tattalin arzikin Kano, kuma jihar na da dubban manoma da ke dogaro da noma domin rayuwa da samar da abinci.
Amma a lokacin da farashin taki, iri, man fetur, kayan aikin noma da sufuri ke ci gaba da zama ƙalubale, tambayar da ta dace ita ce:
Me aka ware wa noma a Kano a shekarar 2026, me aka aiwatar, kuma me manomi ya samu a zahiri?
1. NAWA AKA WARE WA NOMA?
Bayanan kasafin kuɗin Jihar Kano na 2026 sun nuna cewa an ware Biliyan₦26.47 ga fannin Agriculture.
Rahoton aiwatar da kasafin kuɗin Q2 na 2026 ya nuna cewa zuwa ƙarshen Yuni, an kashe kusan ₦13.56 biliyan, wato kashi 51.2 cikin 100 na kasafin fannin.
Wannan yana nuna cewa an samu gagarumin ci gaba wajen aiwatar da kasafin fannin noma a cikin rabin farko na shekara.
Amma kashe kuɗi ba shi kaɗai ke tabbatar da nasarar shirin noma ba.
Tambayar da ta biyo baya ita ce:
Ina waɗannan kuɗaɗen suka tafi, kuma wane irin aiki aka samu?
2. SHIRYE-SHIRYE
Rahoton Q2 ya nuna cewa aiwatar da shirye-shiryen noma bai kasance iri ɗaya ba.
Misali, shirin Enhancement of Food Production and Productivity yana da kasafin kusan ₦2.19 biliyan, yayin da rahoton ya nuna kashe kusan ₦3.50 biliyan zuwa Yuni.
Shirin Reduction of Post-Harvest Losses kuma yana da kasafin kusan ₦2.83 biliyan, amma an rubuta kashe kusan ₦4.27 biliyan.
A gefe guda, shirin Development of the Livestock Value Chain yana da kasafin kusan ₦7.90 biliyan, amma rahoton Q2 ya nuna babu kashe kuɗin da aka rubuta a kansa zuwa ƙarshen Yuni.
Waɗannan alkaluma suna buƙatar karin bayani daga hukumomin da abin ya shafa, musamman kan dalilin da ya sa wasu shirye-shirye suka wuce kasafin asali yayin da wasu ba su nuna kashe kuɗi ba.
3. TAKI: TALLAFI DA YA SHAFI MANOMA KAI TSAYE
A watan Yulin 2026, Gwamnatin Kano ta sanar da rabon buhunan taki 90,000 ga manoma a ƙananan hukumomi 44 da wards 848.
Gwamnatin ta ce za a sayar da buhun takin ga manomi a ₦25,000, yayin da ta bayyana cewa farashin kasuwa ya kai kusan ₦50,000.
An kuma bayyana cewa an ware manoma 70 daga kowace ward domin amfana da shirin.
Wannan shiri yana da muhimmanci saboda taki na daga cikin abubuwan da suka fi shafar yawan amfanin gona.
Amma abin da bincikenmu zai fi mayar da hankali a kai shi ne ko tallafin ya kai ga manoma da aka yi niyya.
Saboda haka, za mu duba yadda aka raba takin, yawan manoman da suka amfana da kuma farashin da suka biya.
4. MEKANISATION DA BAN-RUWA
Gwamnatin Kano ta kuma sanya mechanisation da ban-ruwa cikin abubuwan da take ganin za su taimaka wajen ƙara yawan amfanin gona.
Akwai shirye-shiryen samar da tractors da sauran kayan aikin noma, tare da ayyukan ban-ruwa a wurare daban-daban.
Q2 Budget Performance Report ya kuma nuna cewa wasu ayyukan da suka shafi mechanisation da bunkasa noma ba su nuna kashe kuɗi ba zuwa ƙarshen Yuni.
Wannan ya sa ya zama dole a bambanta tsakanin abin da aka tsara, abin da aka ware wa kuɗi, da abin da aka kammala.
A matakin ƙasa, Alfijir Labarai zai binciki ko manoma suna samun damar yin amfani da waɗannan kayan aikin da ayyukan ban-ruwa.
5. ABIN DA BINCIKENMU YA GANO A FARKO
Bayanan da muka duba sun nuna cewa Gwamnatin Kano ta ware kuɗaɗe masu yawa ga fannin noma a 2026, kuma an rubuta gagarumin kashe kuɗi zuwa ƙarshen Yuni.
Haka kuma, akwai shirye-shirye da dama da suka shafi:
Taki.
Samar da abinci.
Rage asarar amfanin gona bayan girbi.
Mechanisation.
Ban-ruwa.
Da bunƙasa value chains.
Amma akwai bambanci tsakanin kasafin kuɗi da abin da manomi yake gani a gona.
Saboda haka, wannan bincike ba zai tsaya kan alkaluman kasafi kawai ba.
Za mu bi sawun tallafin daga gwamnati zuwa wurin da aka yi niyyar kai shi, sannan mu tabbatar da abin da manoma suka samu.
6. ABIN DA ZAMU DUBA A SASHE NA GABA
A mako mai zuwa, Alfijir Labarai zai shiga matakin ƙasa domin binciken ya fi kusanci da manomi.
Za mu zaɓi wasu wurare a Kano domin bincika rabon taki, ayyukan ban-ruwa da kuma damar manoma wajen amfani da kayan aikin noma.
Za mu kuma nemi bayanin hukumomin da abin ya shafa kan duk wani bambanci da muka gano tsakanin bayanan hukuma da abin da manoma suka bayyana.
Domin a ƙarshe, nasarar shirin noma ba ta tsaya kan adadin kuɗin da aka ware ba.
Abin da ya fi muhimmanci shi ne:
Me ya isa ga manomi?
Mabincika (Source)
Majiyar farko: Kano State 2026 Approved Budget.
Majiyar biyu: Kano State Q2 2026 Budget Performance Report.
Majiyar uku: NAN/Channels Television kan rabon taki.
Majiyar huɗu: Federal Ministry of Information kan ayyukan ban-ruwa da solar irrigation.
NOMA TUSHEN ARZIKI
Mu Bincika. Mu Tambaya. Mu Bayyana Abubuwan da Muka Gano.
Daga Alfijir Labarai
📢 KU CI GABA DA BIN ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sabbin labarai, rahotanni, bincike, shirye-shirye da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da sauran ƙasashen duniya.
📞 TUNTUBE MU
Domin samun ƙarin bayani, turo mana da labari, haɗin gwiwa, tallace-tallace, ɗaukar nauyin shirye-shirye ko wasu buƙatu:
📱 +234 803 207 7835
📰 Kuna da labari ko wani muhimmin bayani?
Ku turo mana da labaran gaggawa, sanarwar hukumomi, jawabi, sanarwar taro da abubuwan da suka shafi al’umma domin tantancewa da yaɗawa.
🤝 KU YI HAƊIN GWIWA DA MU
Muna maraba da mutane, ƙungiyoyi, hukumomi da ‘yan kasuwa masu sha’awar:
• Haɗin gwiwar kafafen yaɗa labarai
• Tallace-tallace
• Daukar nauyin shirye-shirye
• Haɗin gwiwar kamfanoni da hukumomi
• Rahotanni na musamman da bincike
• Tallata taruka da shirye-shirye
📞 Domin tattaunawa:
+234 803 207 7835
🌐 KU BI MU A KAFAFEN SADA ZUMUNTA
🐦 X (Twitter):
“Ku bi mu a X” https://twitter.com/Musabestseller?s=09
📘 Facebook:
“Ku bi mu a Facebook” https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
🧵 Threads:
“Ku bi mu a Threads” https://www.threads.net/@alfijirlabarai
▶️ YouTube:
“Ku yi Subscibe a YouTube https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
📸 Instagram:
“Ku bi mu a Instagram” https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 SHIGA GROUP WHATSAPP
Ku kasance cikin masu samun sabbin labarai, shirye-shirye, rahotanni da muhimman sanarwa kai tsaye ta WhatsApp.
👇👇
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f?s=cl&p=a&mlu=4&ilr=4
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
📰 Labarai • Rahotanni • Bincike • Shirye-shirye • Wayar da Kai
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
